Zamonaviy · Qamashi tumani
Maydanak balandtogʻ rasadxonasi
Osmoni dunyodagi eng tiniqlaridan biri boʻlgan togʻ rasadxonasi
Ziyoratgoh · Qamashi tumani
Langar ota majmuasi
Qamashi tumanidagi Katta Langar qishlogʻida XV–XVI asrlarga oid masjid va maqbara: Ishqiya soʻfiylik tariqati shayxlari xilxonasi va noyob koshin panellari.
Tarixi
Langar ota ziyoratgohi Hisor tizmasining etagida, Qamashi tumanidagi Katta Langar togʻ qishlogʻida joylashgan. “Langar” soʻzi ziyoratgoh, qabriston, shuningdek karvon bekati, xayr-ehson qilinadigan joy maʼnolarini anglatadi. Majmua tarkibida masjid, uning yonidagi tepalikdagi maqbara va qabriston bor; maqbaradan yuz metrcha narida chillaxona ham saqlangan.
Tarixchi Abdusobir Rayimqulov tadqiqotlariga koʻra, maqbarada Ishqiya soʻfiylik tariqati vakillari — shayx Abulhasan Ishqiy, uning oʻgʻli Shayxzoda Muhammad Sodiq va nabirasi Abulhasan Oxund dafn etilgan; toʻrtinchi qabr egasi nomaʼlum. Rivoyatga koʻra, “Langar ota” — shayx Abulhasanning laqabi. Maqbara masjiddan taxminan yuz yil keyin qurilgan.
Masjid va maqbara
Masjid Oʻrta Osiyo togʻli hududlari uchun xos: ikki namozxona va kirishdagi ayvondan iborat. Unda toʻrtta mehrob, yettita eshik va oʻn toʻqqizta ustun bor; ayvon shipi va toʻsinlari guldor naqshlar bilan bezatilgan. Mehrob atrofidagi bitiklarda 1519–1520, 1562–1563, 1748 va 1807–1808-yillar — qurilish va qayta taʼmir sanalari saqlangan. Masjidda kufiy xatda bitilgan “Katta Langar Qurʼoni” nusxasi saqlanadi.
Devorlardagi koshin panellari ayniqsa eʼtiborga loyiq: qora fonga sariq va toʻq sariq rangli, moviy, oq hoshiyali parchalar mozaika usulida terilgan, yulduzsimon naqshlar markazi oltin boʻyoq bilan pardozlangan. Maqbara pishiq gʻishtdan qurilgan, eshik va deraza ravoqlari nafis naqshlar bilan bezatilgan. 2019-yilda maqbara milliy madaniy meros roʻyxatiga kiritilgan.
