Tabiat · Zomin tumani

Zomin davlat qoʻriqxonasi

Turkiston tizmasining shimoliy yonbagʻrida, 1760–3500 metr balandlikdagi archa oʻrmonlarini muhofaza qiluvchi qoʻriqxona; Qizil kitobga kirgan ayiq, silovsin va yirtqich qushlar maskani.

1960 (avvalgi G'uralash qo'riqxonasi — 1926)4 soat1 daqiqada oʻqiladi

Surat: Ezoza Umurzoqova · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Tarixi

Hudud 1860-yillarda Aleksey va Olga Fedchenkolar tomonidan oʻrganilgan. 1925–1926-yillardagi oʻrmon tuzish ishlari asosida 8500 gektarlik Gʻuralash qoʻriqxonasi tuzilgan; u 1926–1929 va 1934–1951-yillarda faoliyat yuritgan. U yopilgach, tartibsiz daraxt kesish, chorva boqish, yongʻin va brakonerlik archazorlarni xavf ostiga qoʻygan. Shuning uchun 1959-yilda Zomin qoʻriqxonasini tuzishga qaror qilingan (rasmiy sanasi — 1960-yil). 1978-yilda u bilan yagona massiv hosil qilgan xalq bogʻi — hozirgi Zomin milliy bogʻi tashkil etilgan.

Tabiati

Qoʻriqxona Koʻlsoy va Gʻuralashsoy havzalarini egallaydi; maydoni 15,5 ming gektar atrofida, shundan 11,2 ming gektari archazor. Quyi qismida Zarafshon archasi va qora archa, oʻrta qismida sovur archa, yuqorida Turkiston archasi oʻsadi; 180 va hatto 400 yoshli daraxtlar bor. Bu yerda 720 tur oʻsimlik, 130 tur qush va 37 tur sut emizuvchi qayd etilgan. Oq tirnoqli ayiq, Turkiston silovsini, soqolli kalxat va qora laylak — asosiy muhofaza obyektlari.

Tashrif

Qoʻriqxona qatʼiy muhofaza hududi: unga faqat ruxsatnoma bilan va xodim hamrohligida kiriladi. Archazorlarni koʻrish uchun qoʻshni milliy bogʻdagi yoʻlaklardan foydalanish qulayroq. 2024-yilda qoʻriqxona milliy bogʻ bilan birga «Zomin togʻlari» nomi ostida YuNESKO Butunjahon merosining dastlabki roʻyxatiga kiritilgan.