Ota Valixon Toʻra masjidi

Tarixi

Ota Valixon Toʻra masjidi — Namangandagi XX asr boshiga oid meʼmoriy yodgorlik. U Mulla Qirgʻiz madrasasini bunyod etgan meʼmor Mulla Qirgʻiz loyihasi asosida qurilgan, shu bois ikki bino Namanganning XX asr boshidagi meʼmorchilik maktabini yaqqol koʻrsatadi. Masjid bugun ham faol jome masjidi sifatida ishlaydi. U Mulla Qirgʻiz madrasasidan taxminan bir kilometr shimoli-sharqda joylashgan, shuning uchun ikki yodgorlikni bir sayrda koʻrish qulay.

Meʼmorchiligi

Masjid tarhi toʻgʻri toʻrtburchak shaklida: oʻrtada keng xonaqoh, uning uch tomonida balxi gumbazli 11 ta hujra joylashgan. Bosh tarzi sharqqa qaragan, peshtoq darvozasi girih va islimiy naqshlar bilan bezatilgan, burchaklarida mezanali guldastalar bor. Xonaqoh diametri 13,9 metr boʻlgan gʻarovli gumbaz bilan yopilgan; gumbaz ogʻirligi poygumbaz devoriga singib ketgan sakkiz qirrali burchaklar boʻylab koʻtarilgan ravoqlarga tushadi. Bu usul tufayli meʼmorlar bino ichini ortiqcha gʻishtdan xalos etib, tashqi va ichki terimni mutanosib qilgan.

Poygumbaz sirtidagi darchalar orasida bezakli yozuvlar bor, koshinkori moviy hoshiyalar xona ichini yanada koʻrkam qiladi. Gʻarbiy devorda chuqur ravoqli mehrob joylashgan, peshtoq yonlarida ikkitadan ravoqli deraza bor. Meʼmoriy koʻlami, qurilma yechimi va mahobatli qiyofasi bilan masjid Namangan yodgorliklari orasida alohida oʻrin tutadi.