Isʼhoqxon Toʻra Ibrat yodgorlik majmuasi

Ibrat kim edi?

Isʼhoqxon Toʻra Ibrat (1862–1937) — maʼrifatparvar, shoir, tarixchi va ilk oʻzbek noshirlaridan biri; Ibrat uning taxallusi. U 1862-yilda Toʻraqoʻrgʻonda, ziyoli oilada tugʻilgan: bobosi Toʻraxon maxdum Qoʻqon xonligida qozilik qilgan va «Afsus» taxallusi bilan sheʼrlar yozgan. 1892–1896-yillarda Hindistonning Bombey va Kalkutta shaharlarida yashab, arab, fors, hind va ingliz tillarini mukammal oʻrgangan. 1908-yilda Orenburgdan litografik bosma mashina sotib olib, uni Qoʻqongacha poyezdda, Qoʻqondan Toʻraqoʻrgʻonga tuyalarda olib kelgan va oʻz hovlisida «Isʼhoqiya» bosmaxonasini ochgan — u 1960-yillargacha ishlagan.

Ibrat 1901-yilda Toshkentda nashr etilgan olti tilli «Lugʻati sitta al-sina» lugʻati, dunyodagi qirqqa yaqin yozuv tizimi haqidagi asari va 1912–1913-yillarda yozib tugatilgan «Tarixi Fargʻona» kitobi bilan mashhur.

Majmua

Yodgorlik majmuasini tashkil etish toʻgʻrisida qaror 2017-yilda qabul qilingan va u 2018-yil 3-mayda rasman ochilgan. Majmuada muzey, bogʻ, xiyobon, bosmaxona va Isʼhoqxon Ibratga bagʻishlangan haykal bor. Muzey ekspozitsiyasi uning hayoti, safarlari, kitoblari va noshirlik faoliyati bilan tanishtiradi. Toʻraqoʻrgʻonda XX asr boshida tashkil etilgan bosmaxona Oʻrta Osiyodagi ilk mahalliy matbaalar qatoridan joy olgani uchun majmua kitob va matbaa tarixi bilan qiziquvchilar uchun ayniqsa qadrli.