Sirdaryo daryosi

Daryo

Sirdaryo — Oʻrta Osiyoning eng uzun va suvi boʻyicha Amudaryodan keyingi ikkinchi daryosi. Uning uzunligi 2212 km, Norin boshlanishidan hisoblaganda 3019 km, havzasi 219 ming km². Fargʻona vodiysidan chiqishda daryo Farhod togʻlarini kesib oʻtadi, keyin keng va joy-joyida botqoqlashgan qayir boʻylab Mirzachoʻl chetidan oqadi. Sirdaryo viloyati daryoning chap sohilida joylashgan, Guliston va Sirdaryo shaharlari uning yaqinida qad koʻtargan; oʻrta oqimida unga Ohangaron, Chirchiq va Keles quyiladi. Daryo viloyatni sharqda Toshkent viloyatidan ajratib turadi; Chirchiq quyilishidan 27 km pastda uning oʻrtacha yillik suv sarfi 724 m³/s.

Qadimgi yunon mualliflari Strabon va Ptolemey daryoni Yaksart deb atagan; bu nom, ehtimol, «haqiqiy marvarid» maʼnosidagi qadimgi forscha soʻzdan kelib chiqqan. Musulmon manbalarida u Sayhun nomi bilan uchraydi, Sirdaryo nomi esa XVIII–XIX asrlarda keng tarqalgan. Viloyatning Sayxunobod tumani nomi ham daryoning qadimiy nomini eslatadi.

Qirgʻoqlarda

Daryo boʻylarida toʻqay oʻrmonlari — terak, tol, jiyda va yulgʻunzorlar saqlangan, eski oʻzanlarda Qolgansir kabi koʻllar bor. Toʻqaylarda chiyaboʻri, toʻqay mushugi, qirgʻovul va yovvoyi oʻrdaklar uchraydi. Mahalliy aholi uchun daryo boʻyi — baliq ovi va oilaviy sayr joyi.