Farhod GES

Qurilish tarixi

Farhod GES qurilishi haqidagi qaror 1942-yil 18-noyabrda, Ikkinchi jahon urushi qizgʻin pallasida qabul qilingan, ishlar 1943-yil 10-fevralda boshlangan. Stansiya «xalq qurilishi» usulida — ommaviy hashar yoʻli bilan barpo etilgan: unga Fargʻona, Namangan, Samarqand, Buxoro, Andijon va Toshkent viloyatlaridan 60 mingdan ortiq kishi jalb qilingan. Qurilishda nemis va ayniqsa yapon harbiy asirlari mehnatidan ham keng foydalanilgan. Loyihaning bosh meʼmori Iosif Karakis boʻlgan.

Birinchi gidroagregat 1948-yilda ishga tushgan, 1949-yil iyunidan stansiya toʻliq quvvat bilan ishlay boshlagan. 1949–1970-yillarda u Oʻzbekistondagi eng yirik GES boʻlgan. Hozirgi oʻrnatilgan quvvati 128,24 MVt.

Inshoot

Gidrouzel 22 km uzunlikdagi hududga choʻzilgan. Bosh toʻgʻon Tojikiston hududida, Sirdaryoning Fargʻona vodiysidan chiqadigan joyida — Farhod togʻlari darasida turadi. Undan taxminan 11 km uzunlikdagi derivatsiya kanali stansiya binosigacha suv olib keladi. Toʻgʻon hosil qilgan Farhod suv ombori uzunligi 46 km boʻlgan, biroq yillar davomida loyqa bosib, qamishzorga aylangan.

Stansiya nafaqat elektr beradi: Dalvarzin, Bekobod, Janubiy Mirzachoʻl va Doʻstlik kanallari aynan shu gidrouzeldan boshlanadi, butun Mirzachoʻlni sugʻorish undan bogʻliq. Stansiya va yonidagi Shirin shahrining nomlari Alisher Navoiyning «Farhod va Shirin» dostonini yodga soladi: xalq rivoyatlarida Farhod togʻni yorib, choʻlga suv chiqargan qahramon sifatida tilga olinadi.