Xovrenko nomidagi vino zavodi va sharobchilik muzeyi

Zavod tarixi

Samarqand sharob zavodining tarixi 1868-yildan hisoblanadi: birinchi gildiya savdogari Dmitriy Filatov bu yerda mahalliy uzumdan sharob tayyorlaydigan kichik korxona ochgan (baʼzi manbalarga koʻra, zavod uchun yer 1870-yilda sotib olingan). Bu Turkiston oʻlkasida Yevropa texnologiyasi asosida ishlagan ilk sharob korxonasi edi. Bir necha yil oʻtib Filatov sharoblari Parij va Antverpendagi koʻrgazmalarda medallar olgan, keyinroq imperator saroyiga ham yetkazib berila boshlagan.

Inqilobdan soʻng zavod davlat ixtiyoriga oʻtdi. 1927-yilda Oʻzbekistonga kimyogar-sharobsoz, professor Mixail Xovrenko (1866–1940) keldi va «Oʻzbekvino» trestining bosh sharobsozi sifatida ishlab chiqarishni ilmiy asosga qoʻydi: Oʻrta Osiyo uchun yangi uzum navlari ekildi, yangi sharob markalari yaratildi. Keyinchalik zavodga uning nomi berildi. 1938-yilda bu yerda uzoq muddat saqlangan sharoblarning kolleksiya fondi tashkil etilgan.

Inqilobdan keyingi rekonstruksiya chogʻida zavodda Oʻrta Osiyoda birinchi boʻlib marochniy sharoblarni yetiltirish uchun monolit temir-beton yertoʻlalar qurilgan, Fransiyadan uskunalar, eman idish va bochkalar keltirilgan. Shahar sharobchilikda ilgaridan ham oldingi oʻrinda edi: 1904-yilda Samarqandda butun Turkiston oʻlkasidagi yagona bogʻdorchilik, uzumchilik va vinochilik maktabi ochilgan.

Muzey va degustatsiya

Samarqand sharobchilik tarixi muzeyi 1910-yilda meʼmor Stogov loyihasi bilan qurilgan, ravoqli derazalari va naqshinkor bezaklari bor gʻishtin koshonada joylashgan. Ekspozitsiyada arxiv yorliqlari, eski shishalar, hujjatlar, fotosuratlar va sharobsozlik jihozlari koʻrsatiladi. Rivoyatga koʻra, Filatov shahardan ketishidan oldin eng yaxshi sharoblarini yertoʻladagi yashirin xonaga devor bilan bekitgan, ular oradan oʻn yillar oʻtib, taʼmirlash paytida topilgan. Degustatsiya zalida zavodning sharob va konyaklari, jumladan «Samarqand» konyagi tatib koʻriladi.

Bilasizmi?

1968-yilda, yuz yillik yubileyida zavod 20 xil sharob, 5 marka konyak va 11 xil likyor-aroq mahsuloti ishlab chiqargan. Ikkinchi jahon urushi yillarida esa korxona front uchun texnik spirt tayyorlagan, sharob ishlab chiqarish faqat 1946-yilda tiklangan.