Sayid Otaliq madrasasi

Tarixi

Madrasa Denov shahrining markazida, Mustaqillik koʻchasida joylashgan. Uning qurilish tarixi haqida turli fikrlar bor. Mir Olim Buxoriyning “Fathnomayi sultoniy” asariga tayangan ayrim manbalarda madrasa XIX asrda buxorolik usta Ahmad Mamat Buxoriy loyihasi asosida, Buxoro amiri Haydarning qaynotasi va bir necha yil Denov hokimi boʻlgan Said Otaliq homiyligida qurilgan, deyiladi. Boshqa manbalar uni 1400-yilda Denovda vafot etgan naqshbandiya shayxi Xoʻja Alouddin Attor avlodlari bilan bogʻlaydi. Davlat madaniy meros roʻyxatida madrasa XVI asr yodgorligi sifatida qayd etilgan.

Inqilobgacha madrasada 33 mudarris 400 ga yaqin talabaga dars bergan. Sovet davrida u yopilgan; 1956–1960 va 1972–1973-yillarda olimlar tomonidan oʻrganilgan. Mustaqillik yillarida bu yerda qisqa muddat yana taʼlim yoʻlga qoʻyilgan.

Meʼmorchiligi va holati

Bino Buxorodagi Koʻkaldosh kabi yirik madrasalarga oʻxshash uslubda qurilgan va Surxondaryoda bu turdagi yagona inshoot hisoblanadi. Hovli atrofida ikki qavatli katta va kichik hujralar, peshtoq ortida asosiy xona, masjid va darsxonalar joylashgan. Poydevori 5,5 metr chuqurlikka tushirilgan, deraza, ravoq va tarzlardagi naqshlar ganch oʻymakorligida ishlangan.

2018–2020-yillardagi tekshiruvlar madrasa jiddiy yoriqlar tufayli qulash xavfi ostida ekanini koʻrsatgan. 2019-yilda u madaniy meros obyektlarining milliy roʻyxatiga kiritilgan, 2020-yilda esa binoni saqlab qolish va hunarmandchilik markaziga aylantirish rejalari eʼlon qilingan.