Chotqol biosfera qoʻriqxonasi

Tarixi va tuzilishi

Chotqol davlat biosfera qoʻriqxonasi 1947-yilda tashkil etilgan va Oʻzbekistondagi eng eski qoʻriqxonalardan biri hisoblanadi. U Chotqol tizmasining gʻarbiy tarmoqlarida, bir-biridan ajralgan ikki uchastkadan iborat: gʻarbdagi Boshqizilsoy uchastkasi Qizilnura choʻqqisining (3267 m) janubi-gʻarbiy yon bagʻirlarida, sharqdagi Maydontol uchastkasi esa togʻlarning ichkarisida joylashgan. Maydoni 35 ming gektardan ortiq. Bugun ikkala uchastka Ugom-Chotqol milliy bogʻining qatʼiy qoʻriqlanadigan yadrosi hisoblanadi.

1978-yilda qoʻriqxona UNESCOning biosfera rezervatlari tarmogʻiga kiritilgan, 2016-yilda esa Qozogʻiston, Qirgʻiziston va Oʻzbekistondagi hududlarni birlashtirgan «Gʻarbiy Tyan-Shan» transchegaraviy tabiiy obyekti tarkibida Butunjahon merosi roʻyxatiga olingan.

Tabiati

Qoʻriqxona hududida togʻ dashtlari, archazor va bargli oʻrmonlar, alp oʻtloqlari hamda daryo vodiylaridagi toʻqaylar uchraydi. Bu yerda qoʻngʻir ayiq, Menzbir sugʻuri, boyoʻgʻli kabi noyob turlar yashaydi, hududda noyob oʻsimliklar, jumladan Tubergen irisi oʻsadi. 1985-yilda qoʻriqxonaga mashhur ingliz tabiatshunosi Jerald Darrell tashrif buyurgan.

Tashrif

Qoʻriqxona ilmiy muassasa boʻlgani uchun unga erkin kirish mumkin emas — tashrif faqat maʼmuriyat ruxsati bilan va belgilangan yoʻnalishlar boʻyicha. Qoʻriqxona tabiati haqida Parkent shahridagi qoʻriqxona muzeyida tanishish mumkin; atrofdagi milliy bogʻ hududida esa ochiq sayr yoʻllari koʻp.