Ugom-Chotqol milliy bogʻi

Umumiy maʼlumot

Ugom-Chotqol davlat tabiat milliy bogʻi 1990-yilda tashkil etilgan (baʼzi xorijiy manbalarda 1992-yil koʻrsatiladi). U Gʻarbiy Tyan-Shanning Ugom, Piskom, Koʻksuv va Chotqol tizmalarini qamrab olib, Boʻstonliq, Parkent va Ohangaron tumanlarining togʻli hududlarida joylashgan. Umumiy maydoni 574,6 ming gektar, shundan 56,4 ming gektari oʻrmon. Bogʻ maʼmuriyati Gʻazalkent shahrida. Hududidan Ugom, Piskom, Koʻksuv, Chotqol, Chirchiq va Ohangaron daryolari hamda yuzlab soylar oqib oʻtadi.

Milliy bogʻning bir qismi qatʼiy muhofaza qilinadigan Chotqol biosfera qoʻriqxonasining Boshqizilsoy va Maydontol uchastkalaridan iborat. Bogʻ ichida Chorvoq suv ombori, Obirahmat gʻori, Urungʻoch koʻllari va Piskom vodiysi kabi mashhur joylar ham bor.

Oʻsimliklar dunyosi

Bogʻda 1000 dan ortiq oʻsimlik turi, jumladan 70 dan ortiq daraxt va 80 ga yaqin buta turi oʻsadi. Oʻrmonlar asosan shimoliy va sharqiy yon bagʻirlarda, janubiy yon bagʻirlar esa siyrak daraxtzor va butazorlardan iborat. Archazorlar 64 ming gektardan ortiq maydonni egallaydi; shuningdek, yongʻoqzorlar, yovvoyi olmazorlar, bodomzorlar, doʻlanazorlar va oq qayinzorlar bor.

Balandlik oshgan sari oʻsimliklar mintaqalari almashadi: 700–1200 metrgacha efemer oʻtlar, 1200–1500 metrda bargli daraxt va butalar, 1500–2300 metrda archazorlar, 2300–2800 metrda tikanli yostiqsimon oʻsimliklar va togʻ dashtlari, undan yuqorida esa alp oʻtloqlari boshlanadi.

Hayvonot dunyosi

Bogʻda 280 ga yaqin hayvon turi qayd etilgan: 44 tur sutemizuvchi, 200 dan ortiq qush, 16 tur sudralib yuruvchi, 2 tur suvda va quruqlikda yashovchi va 20 tur baliq. Bu yerda qoʻngʻir ayiq, togʻ echkisi, toʻngʻiz, boʻri, tulki yashaydi; qushlardan kaklik, qirgʻovul, burgut uchraydi. Togʻ daryolari va soylarida qora baliq va osman uchraydi.

Sayyohlar uchun

Milliy bogʻ — Oʻzbekistonda piyoda sayohat va togʻ turizmi uchun eng qulay hudud. Chorvoq atrofidagi qishloqlardan Piskom vodiysiga, Urungʻoch koʻllariga, Koʻksuv darasiga yoʻllar boshlanadi. Iqlim keskin kontinental: yillik yogʻin 400–900 mm, qishda qattiq sovuq, yozda tekislikdagidan salqin. Chegara yaqinidagi baʼzi vodiylarga kirish uchun maxsus ruxsatnoma talab qilinadi.

Bilasizmi?

Milliy bogʻ hududida Chorvoq, Xoʻjakent va Gʻazalkent GESlari ishlaydi, Boshqizilsoy uchastkasida esa 1956-yildan meteostansiya faoliyat koʻrsatadi. 2003-yilda Paltau daryosi boʻyidagi Obirahmat gʻoridan 9–12 yoshli bolaning tishlari va bosh suyagi boʻlaklari topilgan: ular neandertal va kromanyon odamiga xos belgilarni birlashtiradi, yoshi esa kamida 50 ming yil.