Obirahmat gʻori

Topilish tarixi

Obirahmat gʻori (nomi tojikcha «obi» — «suv» va «rahmat» soʻzlaridan) Boʻstonliq tumanida, Paltau soyining oʻng qirgʻogʻida, taxminan 1250 metr balandlikda joylashgan. U 1962-yilda Chorvoq suv ombori qurilishi oldidan olib borilgan arxeologik qidiruvlarda A. R. Muhammadjonov boshchiligidagi guruh tomonidan topilgan. Dastlabki qazishmalarni M. M. Gerasimov va H. Nasriddinov, 1964–1965-yillarda R. H. Sulaymonov olib borgan, 1998-yildan esa A. Derevyanko, A. Krivoshapkin va P. Rinn boshchiligidagi xalqaro guruh tadqiqotni davom ettirmoqda.

Gʻor janubga qaragan katta dumaloq tokchaga oʻxshaydi: kirish qismining kengligi 20 m, chuqurligi 9 m, gumbazining eng baland joyi 11,8 m. Uning ichidagi qariyb 10 metrlik yotqiziqlar 22 ta qatlamga boʻlinadi.

Topilmalar

2003-yilda 16-qatlamdan 9–12 yoshli bolaning oltita tishi va bosh suyagining 121 ta boʻlagi topildi. Ularda neandertal va zamonaviy odamga xos belgilar qorishgan. Turli usullar bilan aniqlangan sanalar 50 ming yildan 100 ming yildan ortiq muddatgacha farq qiladi, shuning uchun aniq yosh hali muhokama qilinmoqda. Hayvon suyaklarining 90 foizi Sibir togʻ echkisi va bugʻuga tegishli: gʻor qisqa muddatli ov qarorgohi boʻlgan. Bu yerdan 34 ta suyak quroli, jumladan toʻngʻiz qoziq tishidan yasalgan asbob ham topilgan. Obirahmat topilgunga qadar Surxondaryodagi Teshiktosh gʻori neandertallar tarqalgan hududning sharqiy chegarasi deb hisoblangan.