Chimyon

Joylashuvi va nomi

Chimyon Toshkentdan taxminan 80–90 km sharqda, Boʻstonliq tumanida, Chotqol tizmasining tarmogʻidagi Chimyonsoy vodiysida joylashgan. Kurort 1400–1600 metr balandlikda: iyulda bu yerda oʻrtacha harorat taxminan 20 °C, yaʼni tekislikdagi jaziramadan ancha salqin. Yillik yogʻin 790 mm atrofida, qishda qor yaxshi yogʻadi.

«Chimyon» soʻzi «yashil joy, maysazor» degan maʼnoni anglatadi. U 1353-yilda Xorazmiy yozgan «Muhabbatnoma» dostonida ham uchraydi, 1811-yilda esa rus sayyohi Filipp Yefremov uni «yashillik» deb tarjima qilgan.

Tarixi

Kurort 1879-yilda harbiy sanitariya stansiyasi sifatida paydo boʻlgan. Oʻsha yillarda Toshkent, Qoʻqon va Xoʻjand garnizonlarida bezgak avj olgan, yozgi «chilla» esa askarlarni holdan toydirgan. 1878-yilda harbiy sanitariya inspektori Emiliy Okolov Britaniya Hindistonidagi togʻ stansiyalariga oʻxshash maskan qurishni taklif qilgan va joy sifatida Chimyon tanlangan. 1879-yilda general-gubernator Konstantin fon Kaufman buyrugʻi bilan bu yerda Toshkent harbiy gospitalining boʻlimi ochilgan, bemorlar qimiz bilan davolangan.

XIX asr oxirida Chimyon toshkentliklarning sevimli dala hovli joyiga aylandi: may oxiridan avgustgacha bu yerga yuzga yaqin oila koʻchib chiqqan. Sovet davrida togʻ yon bagʻriga changʻi majmuasi, bolalar oromgohlari va sanatoriylar qurildi.

Katta Chimyon

Kurort tepasida Chotqol tizmasiga kiruvchi gumbazsimon Katta Chimyon massivi qad koʻtargan. Uning eng baland nuqtasi 3309 metr, triangulyatsiya belgisi esa 3275 metrda oʻrnatilgan — sayyohlar odatda shu yergacha chiqadi. Choʻqqi yaqinida yil boʻyi erimaydigan qor dogʻlari saqlanadi, tepadan Poʻlatxon platosi va atrofdagi togʻlar yaqqol koʻrinadi. Eng mashhur yoʻnalish — Gʻarbiy qir orqali. Yon bagʻirlardan Chimyonsoy, Beldersoy, Gulkamsoy kabi soylar boshlanadi; kurort yaqinida Kichik Chimyon (2099 m) ham bor.

Qishda va yozda

Changʻi mavsumi odatda dekabr oʻrtasidan martgacha davom etadi. Yon bagʻirlar shimolga qaragani uchun qor uzoq saqlanadi; trassadan tashqari tushishlar ham koʻp, ammo ular faqat gid bilan tavsiya etiladi. Yozda Chimyon piyoda sayohat, alpinizm va oddiy sayr uchun boshlangʻich nuqta: bu yerdan Gulkam darasi, Beldersoy va Chorvoq suv omboriga yaqin.

Qanday borish

Toshkentdan Chimyonga Gʻazalkent va Chorvoq tomon ketadigan avtomobil yoʻli orqali boriladi. Jamoat transporti cheklangan, shuning uchun koʻpchilik taksi, ijaraga olingan avtomobil yoki ekskursiya avtobusidan foydalanadi. Chimyondan Burchmulla tomonga «Melovoy» (Boʻr) dovoni orqali oʻtadigan yoʻl ham bor — u Chorvoq atrofidagi qishloqlarga eng qisqa yoʻl hisoblanadi.