Xoʻjakent qoyatosh suratlari

Yodgorlik

Xoʻjakent petrogliflari Toshkentdan taxminan 70–75 km shimoli-sharqda, Boʻstonliq tumanidagi Xoʻjakent shaharchasida joylashgan. Chotqol tizmasining gʻarbiy yon bagʻrida, Chirchiq daryosining chap qirgʻogʻida tik qoya va uning yonida buloq bor — bu joy asrlar davomida muqaddas sanalgan. Tasvirlar qoyaning silliq yuzalariga oʻyib ishlangan.

Yodgorlikni 1949–1950-yillarda arxeolog H. Alpisboyev aniqlagan: oʻshanda 23 ta tasvir qayd etilib, ular mil. avv. I ming yillikka oid deb hisoblangan. Keyinroq bu yerni M. Hujanazarov oʻrgangan. 2019–2020-yillardagi yangi tadqiqotlarda «markaziy» qoyada 119 ta tasvir hujjatlashtirilgan va ilgari nomaʼlum boʻlgan «rozetka» tasvirli yuza topilgan.

Nima tasvirlangan

Tadqiqotchilar suratlar eneolitdan ilk oʻrta asrlargacha boʻlgan uzoq davr mobaynida chizilgan deb hisoblaydi. Eng qadimiylari — mil. avv. IV–III ming yilliklarga oid uchta ayol tasviri; Markaziy Osiyo qoyatosh sanʼatida ularning oʻxshashi yoʻq. Keyingi qatlam sak-skif davriga mansub: unda «hayvon uslubi»da ishlangan togʻ echkisi tasviri bor.

Qoyalarning gʻayrioddiy silliqligi haqida turli fikrlar mavjud: baʼzilar buni asrlar davomida ziyoratchilar qoʻl tekkizgani bilan, boshqalar qadimgi ustalar yuzani ataylab silliqlagani va keyingi nurash bilan izohlaydi.