Fayzulla Xoʻjayev uy-muzeyi

Tarixi

Uy Buxoroning eski Gʻoziyon mahallasida XIX asr oxirida boy savdogar Ubaydullaxoʻja tomonidan sharq meʼmorchiligi anʼanalarida qurilgan. Uning oʻgʻli Fayzulla Xoʻjayev (1896–1938) Buxoro Xalq Sovet Respublikasi hukumatini boshqargan, soʻng Oʻzbekiston SSR Xalq Komissarlari Kengashining birinchi raisi boʻlgan. 1938-yilda u qatagʻon qilinib otib tashlangan, keyinchalik oqlangan.

Xoʻjayev qatl etilgach, uy bir muddat qarovsiz qolgan va turli tashkilotlar uchun bino vazifasini oʻtagan. Keyin bu yerda «Boy savdogar uyi» muzeyi tashkil etilgan; 2023-yilda bino qayta taʼmirlanib, sayyohlar uchun ochilgan.

Hovli va ekspozitsiya

Hovli uch qismdan iborat boʻlgan: ayollar hovlisi — hovli durun, erkaklar hovlisi — hovli berun va xoʻjalik hovlisi. Muzey ekspozitsiyasi erkaklar va ayollar hovlilarini qamrab oladi. Xonalar ostida katta yertoʻlalar bor, har bir xonaning oʻz kichik «madon» xonachasi — yuvinish va kiyim almashtirish joyi boʻlgan.

Har bir xonaning naqshi boshqasiga oʻxshamaydi: mehrobsimon tokchalarda guldondagi gullar tasvirlangan, tokchalarda chinni idishlar saqlangan. Muzeyda 500 dan ortiq eksponat — XIX–XX asrlar boy savdogar turmushi, Rossiyaning Gardner va Kuznetsov zavodlari chinnilari, Buxoro mis va kumush buyumlari, musiqa asboblari va ipak-baxmal liboslar namoyish etiladi.