Ota darvoza

Tarixi

Ota darvoza Olloqulixon hukmronligi davrida, 1828–1829-yillarda qurilgan va Ichan Qalʼaning bosh darvozasi hisoblangan. Darvozaning ichki tomonida 13 ta savdo rastasi va yopiq chorsu bozori boʻlgan, xonalarida bojxona, sarrofxona (pul almashtiriladigan joy) va darvozabon xonasi joylashgan. Darvozadan kirganda oʻng tomonda Muhammad Aminxon madrasasi, chap tomonda xonlar qarorgohi Koʻhna Ark turadi.

Darvozaning asl qiyofasi saqlanmagan: u 1920-yilda buzib tashlangan va 1974–1978-yillarda arxiv materiallari asosida qayta tiklangan.

Meʼmorchiligi

Darvoza toʻgʻri toʻrtburchak tarhli (taxminan 17,5 × 15,4 m) bino boʻlib, ichida uzun yoʻlak bilan bogʻlangan toʻrtta asosiy xona bor; xonalardan birida tomga olib chiquvchi aylanma zinapoya joylashgan. Ravoqli oʻtish yoʻlining ikki tomonida mudofaa burjlari, tepasida esa kuzatuv galereyasi bor. Ravoqlarni mustahkam qilish uchun gʻisht qatorlari orasiga yogʻoch toʻsinlar qoʻyilgan.

Darvoza tavaqalari oʻsimliksimon «islimiy» va geometrik naqshlar bilan oʻyilgan. Markazdagi doiralar ichida sakkiz qirrali yulduzlar, oʻng tavaqada Qurʼonning «Ixlos» surasi, chap tavaqada kalimai shahodat bitilgan. Bu eshiklar asli Muhammad Aminxonning shahar tashqarisidagi saroyidan keltirilgan.