Muhammad Aminxon madrasasi

Tarixi

Madrasani Xiva xoni Muhammad Aminxon (1845–1855) Ichan Qalʼaning gʻarbiy darvozasi yonida, Koʻhna Ark roʻparasida qurdirgan; qurilish taxminan uch yil davom etib, 1855-yilda yakunlangan. Madrasa bilan bir vaqtda uning old hovlisida ulkan minora — keyinchalik Kalta Minor nomini olgan inshoot qurila boshlangan. Bu yerda Laffasiy, Mutrib Xonaxarobiy kabi oʻz davrining taniqli shoir va olimlari tahsil olgan.

1979-yildan madrasa sayyohlarga xizmat koʻrsatuvchi majmuaga aylantirilgan: hujralar mehmonxona xonalari sifatida ishlatiladi.

Meʼmorchiligi

Bino Xivadagi madrasalarning eng kattasi: umumiy oʻlchami taxminan 77 × 60 metr, hovlisi 38 × 38 metr, hujralar soni 125 ta. U anʼanaviy toʻrt ayvonli hovli atrofida ikki qavat hujralardan iborat, biroq hujralar ikkiga boʻlingani uchun ikkinchi qavat ravoqli lojiyalari faqat bosh tarzda emas, yon tarzlarda ham koʻrinadi. Peshtoq va hovli ravoqlaridagi yozuvlar Ogahiy tomonidan tuzilgan: toʻq koʻk fonda oq harflar bilan nastaʼliq xatida bitilgan.

Bosh peshtoq oddiy toʻrtburchak ramka bilan hoshiyalangan, uning tokchasi ikkinchi qavat balandligida oʻymakor tirgaklarga tayangan yogʻoch balkon bilan boʻlingan; tarzning ikki chekkasida guldasta minorachalar bor. Darvozadan keyingi dahliz (miyonxona) yonlarida darsxona va masjid, ustida esa kitobxona joylashgan.