Ahmad al-Fargʻoniy bogʻi

Bogʻ va yodgorlik

Fargʻona markazidagi Ahmad al-Fargʻoniy bogʻi — xiyobonlar, favvoralar va attraksionlarga ega katta istirohat bogʻi; kechqurunlari va dam olish kunlari bu yerga butun shahar yigʻiladi. Bogʻ yonida 1998-yilda, olim tavalludining 1200 yilligi nishonlangan yili barpo etilgan Ahmad al-Fargʻoniy yodgorlik majmuasi joylashgan. U monumental sanʼat yodgorligi sifatida 2019-yilda moddiy madaniy merosning milliy roʻyxatiga kiritilgan.

Fargʻonada shahar bogʻini barpo etish anʼanasi uzoq: rus davrida, 1886–1887-yillardayoq Yangi Margʻilonda shahar bogʻi tashkil etilgan. Bugungi markaziy bogʻ ham shu anʼanani davom ettirib, keng soyali xiyobonlari bilan yozgi jaziramada panoh boʻladi.

Ahmad al-Fargʻoniy kim?

Abul Abbos Ahmad ibn Muhammad ibn Kasir al-Fargʻoniy (taxminan 800–870) — Bagʻdoddagi Abbosiylar saroyida ishlagan, IX asrning eng mashhur astronomlaridan biri; Gʻarbda Alfraganus nomi bilan tanilgan. Uning «Kitob fi javomiʼ ilm an-nujum» («Astronomiya asoslari») asari Ptolemeyning «Almagest»ini qayta ishlab, aniqroq maʼlumotlar bilan toʻldirgan va lotin tiliga tarjima qilinib, Yevropada keng tarqalgan. Fargʻoniy xalifa Maʼmun homiyligida Yer meridiani yoyini oʻlchash ishlarida qatnashgan, Qohirada esa Nil suvi sathini oʻlchaydigan «Yangi nilomer»ning qurilishiga rahbarlik qilgan (861-yil). Oydagi Alfraganus krateri uning nomi bilan atalgan. Nisbasi uning Fargʻonadan ekanini bildiradi, baʼzi tadqiqotchilar uni Quvada tugʻilgan deb hisoblaydi.