Sadriddin Ayniy uy-muzeyi

Yozuvchining uyi

Registon koʻchasidagi bu hovlida yangi tojik adabiyotining asoschisi, oʻzbek adabiyotiga ham salmoqli hissa qoʻshgan yozuvchi va olim Sadriddin Ayniy (1878–1954) qariyb oʻttiz yil yashab ijod qilgan. Uyning eski qismi XVIII asr oxiri – XIX asr boshlarida qurilgan, ikkinchi qismini 1930-yillarda Ayniy doʻstlari bilan birga qoʻshib qurgan. Yodgorlik uy-muzeyi hukumatning 1964-yil 16-iyundagi qaroriga binoan 1967-yil 19-mayda ochilgan.

Ichkarida

Ayvon yonidagi birinchi ish xonasida (1923–1937) «Doxunda», «Qullar» romanlari va «Sudxoʻrning oʻlimi» qissasi yozilgan. Devorlari naqshlar bilan bezatilgan «Naqshinkor» xonada hamma narsa yozuvchi hayotligidagidek turibdi — burchakda u qishda isinib oʻtirgan sandal ham bor. Keyingi ish xonasida «Esdaliklar» va tarixiy qissalar yaratilgan. Ekspozitsiyada qoʻlyozmalar, shaxsiy buyumlar, asarlarining turli tillardagi nashrlari, hovlida esa yozuvchining byusti va u oʻtqazgan mevali daraxtlar bor. Ayniy bu uyda 1954-yil may oyi boshigacha yashagan, soʻng davolanish uchun Dushanbega olib ketilgan va oʻsha yili vafot etgan.

Bilasizmi?

1941-yil iyunida Goʻri Amir maqbarasida Amir Temur qabri ochilganda Ayniy ham shu ishda qatnashgan olimlar orasida boʻlgan. Uning uyidan maqbaragacha piyoda bor-yoʻgʻi bir necha daqiqalik yoʻl.