Chust pichoqchilik ustaxonalari

Hunar tarixi

Oʻrta Osiyo xalqlarining tasavvurida oʻtkir buyumlar egasini balo-qazodan saqlovchi tumor kuchiga ega: milliy pichoq koʻplab xalq marosimlarining ajralmas qismi, u haqda rivoyatlar koʻp. Chust Fargʻona vodiysidagi eng qadimiy metallga ishlov berish markazlaridan biri hisoblanadi. Shaharda qadimdan pichoqsoz ustalar — sozangarlar mahallasi bor (soʻz tojikcha «sozan» — igna soʻzidan, yaʼni dastlab igna yasovchi usta). Chust pichoqlari jahon koʻrgazmalarida ham ishtirok etgan, Namangan viloyati esa anʼanaviy hunarmandchilik, ayniqsa pichoqchilik markazi sifatida tanilgan.

Pichoq qanday tugʻiladi

Kichik ustaxonalarda temir boʻlagi tigʻga aylanguncha oʻnlab amallardan oʻtadi. Toblangan, lekin hali sovimagan tigʻga usta bolgʻacha bilan jezdan oʻz «tamgʻasi»ni qoqib kiritadi: tamgʻaga qarab pichoq qayerda va qaysi usta tomonidan yasalganini bilish mumkin. Yaxshi tigʻ och kulrang boʻladi, dastasi tigʻ uzunligiga mutanosib va kaftga qulay joylashadi; yaxshi toblangan pichoq sochni ham kesadi va chinni piyolaning sirlanmagan tagida charxlansa, uzoq yillar xizmat qiladi.

Har xil pichoqning oʻz vazifasi bor: goʻsht kesish, osh uchun sabzi va piyoz toʻgʻrash, meva poʻsti archish, bogʻbonlar uchun shox butash, qassoblar uchun uchi biroz qayrilgan pichoqlar. Pichoq gʻilofi qalin mato yoki charmdan tikilib, kashta, aplikatsiya yoki boʻrtma naqsh bilan bezatiladi.

Tashrif

Chustda pichoq ustaxonalari va savdo rastalari shahar markazi atrofida joylashgan; ustalar koʻpincha ish jarayonini koʻrsatishga tayyor. Shahar shuningdek Chust doʻppisi bilan mashhur, shuning uchun bir safarda ikkala hunarni ham koʻrish mumkin.