Hunar · Namangan
Chust pichogʻi
Namangan viloyatidagi Chustning qoʻlda zarb qilinadigan pichoqlari: uchi biroz qayrilgan tigʻ, ustaning «imzo» tamgʻasi va bezakli gʻilof.
Hunar · Namangan
Chust doʻppisi va doʻppidoʻzlik
Toʻq yashil asosga oq qalampirnusxa tikilgan toʻrt qirrali Chust doʻppisi — oʻzbek milliy kiyimining eng taniqli belgisi; har voha doʻppisini oʻzicha bezaydi.
Surat: MarjonaKhidirova · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Chust doʻppisi
Doʻppi uch qismdan — tepa, kizak (gardish) va jiyakdan tikiladi. Chust doʻppisi toʻq yashil shoyi yoki satindan toʻrt karjli (qirrali) qilib tayyorlanadi: tepasining har bir karjiga qalampirnusxa yoki bodom shakli, kizagining har karjiga toʻrttadan mehrob (yarim doira) naqshi oq ip yoki ipak bilan zich tikiladi. Tayyor doʻppining tepasi kizakdan murabba shaklida boʻrtib turadi. Margʻilon doʻppisi unga juda oʻxshaydi, lekin ingichka va uzunroq qalampirlari zich qoplanmaydi.
Qalampirnusxa naqshining kelib chiqishi haqida bahslar koʻp; Oʻzbekistonda u serfarzandlik ramzi sifatida ham talqin qilinadi.
Har vohaning doʻppisi
Chust, Margʻilon, Andijon, Toshkent, Samarqand, Buxoro, Boysun, Shahrisabz va Qoʻqon doʻppilari mashhur. Shahrisabz va Kitob — iroqi chokli doʻppilar, Urgut va Boysun — piltadoʻzi doʻppilar, Buxoro esa zardoʻzi doʻppilar bilan tanilgan. Doʻppi hurmat qilinadigan kiyim: uni yerga tashlash, ustidan hatlab oʻtish odobsizlik sanaladi. Bozorda doʻppi tanlasangiz, sotuvchidan qaysi vohaniki ekanini soʻrang.
Manbalar (3)
Suratlar
Hunar · Fargʻona
Rishton kulolchiligi
Fargʻona vodiysidagi Rishtonning moviy-feruzarang sopollari: oʻsimlik kulidan olinadigan «ishqor» sir va mahalliy qizil loy bilan mashhur.
Hunar · Buxoro
Gʻijduvon kulolchiligi
Buxoro yaqinidagi Gʻijduvonning jigarrang, sariq va yashil sirli sopollari — Buxoro–Samarqand maktabining eng tanilgan markazi.
Hunar · Fargʻona
Margʻilon atlasi va adrasi
Margʻilonning abr usulida boʻyalgan ipak matolari: sof ipak atlas va ipak-ip aralash adras; YUNESKO ularni saqlash tajribasini namunali deb tan olgan.
Hunar · Buxoro
Buxoro zardoʻzligi
Baxmal va ipakka tilla va kumush ip bilan tikiladigan kashta — Buxoro amirligi saroyining sanʼati, bugun ham shaharning eng qimmatli hunari.
Hunar · Xorazm
Xiva yogʻoch oʻymakorligi
Ichan-Qalʼaning oʻymakor eshik va ustunlari: Xiva ustalari yogʻochni boʻyamaydi, faqat tabiiy moy bilan ishlov beradi; Juma masjidida 200 dan ortiq ustun bor.
Hunar · Samarqand
Samarqand qogʻozi
IX–X asrlarda islom olamining eng sara yozuv materiali boʻlgan, XX asr oxirida Konigilda qayta tiklangan tut poʻstlogʻidan qogʻoz.
Hunar · Buxoro
Soʻzana va Buxoro kashtachiligi
Igna bilan «chizilgan» katta kashta pardalar — soʻzana; Buxoro maktabi deyarli butun matoni qoplaydigan nozik naqshlari va och asosdagi qizil-yashil ranglari bilan tanilgan.
Hunar · Navoiy
Nurota soʻzanasi
Navoiy viloyatidagi Nurotaning kashtalari: och asosda chinnigul, sapsargul, gʻoʻza guli va olcha butalari jonli tasvirlanadi, markazda sakkiz qirrali yulduz.
Hunar · Samarqand
Samarqand va Urgut soʻzanasi
Oq asosda qizil va qora rangli katta doira va rozetkalar — Samarqand maktabi; Urgut esa kashtachilik markazi va soʻzana ixlosmandlarining sevimli bozori.