Hunar · Namangan
Chust doʻppisi va doʻppidoʻzlik
Toʻq yashil asosga oq qalampirnusxa tikilgan toʻrt qirrali Chust doʻppisi — oʻzbek milliy kiyimining eng taniqli belgisi; har voha doʻppisini oʻzicha bezaydi.
Hunar · Namangan
Chust pichogʻi
Namangan viloyatidagi Chustning qoʻlda zarb qilinadigan pichoqlari: uchi biroz qayrilgan tigʻ, ustaning «imzo» tamgʻasi va bezakli gʻilof.
Surat: BeshevI · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Soʻzangarlar shahri
Chust — Fargʻona vodiysining shimoliy chekkasidagi qadimiy shahar va vodiyning eng mashhur pichoqchilik markazi. Bu yerda qadimdan pichoqchi ustalarni «soʻzangar» deyishadi (tojikcha «soʻzan» — igna soʻzidan, yaʼni dastlab igna yasagan ustalar). Pichoq kichik temirchilik ustaxonalarida yasaladi: metall parchasi tigʻga aylanguncha oʻnlab bosqichdan oʻtadi. Toblangan, lekin hali sovimagan tigʻga usta bolgʻa bilan oʻz tamgʻasini uradi — shu belgi boʻyicha pichoq qayerda va kim tomonidan yasalganini bilish mumkin.
Uchi biroz qayrilgan tigʻ chustlik ustalarning savdo belgisi hisoblanadi. Dasta yogʻoch, suyak yoki shoxdan ishlanadi va mis halqachalar bilan mahkamlanadi.
Yaxshi pichoqni qanday tanlash
Xalq tajribasiga koʻra, yaxshi pichoq och kulrang tusda boʻladi, dastasi tigʻ uzunligiga mos kelib, kaftga qulay joylashadi; uni chinni kosaning tagida charxlash mumkin. Pichoqning ajralmas qismi — gʻilof: u qalin mato yoki charmdan tikilib, kashta, boʻrtma naqsh yoki oʻyma mis qoplamalar bilan bezatiladi. Chust pichogʻini shaharning oʻzidagi ustaxona va bozorlardan, shuningdek vodiy va yirik shaharlar hunarmandchilik rastalaridan xarid qilish mumkin. Oʻzbekistonda Shahrixon, Qoʻqon va Xiva pichoqlari ham alohida xil sifatida tanilgan.
Manbalar (2)
Suratlar
Hunar · Fargʻona
Rishton kulolchiligi
Fargʻona vodiysidagi Rishtonning moviy-feruzarang sopollari: oʻsimlik kulidan olinadigan «ishqor» sir va mahalliy qizil loy bilan mashhur.
Hunar · Buxoro
Gʻijduvon kulolchiligi
Buxoro yaqinidagi Gʻijduvonning jigarrang, sariq va yashil sirli sopollari — Buxoro–Samarqand maktabining eng tanilgan markazi.
Hunar · Fargʻona
Margʻilon atlasi va adrasi
Margʻilonning abr usulida boʻyalgan ipak matolari: sof ipak atlas va ipak-ip aralash adras; YUNESKO ularni saqlash tajribasini namunali deb tan olgan.
Hunar · Buxoro
Buxoro zardoʻzligi
Baxmal va ipakka tilla va kumush ip bilan tikiladigan kashta — Buxoro amirligi saroyining sanʼati, bugun ham shaharning eng qimmatli hunari.
Hunar · Xorazm
Xiva yogʻoch oʻymakorligi
Ichan-Qalʼaning oʻymakor eshik va ustunlari: Xiva ustalari yogʻochni boʻyamaydi, faqat tabiiy moy bilan ishlov beradi; Juma masjidida 200 dan ortiq ustun bor.
Hunar · Samarqand
Samarqand qogʻozi
IX–X asrlarda islom olamining eng sara yozuv materiali boʻlgan, XX asr oxirida Konigilda qayta tiklangan tut poʻstlogʻidan qogʻoz.
Hunar · Buxoro
Soʻzana va Buxoro kashtachiligi
Igna bilan «chizilgan» katta kashta pardalar — soʻzana; Buxoro maktabi deyarli butun matoni qoplaydigan nozik naqshlari va och asosdagi qizil-yashil ranglari bilan tanilgan.
Hunar · Navoiy
Nurota soʻzanasi
Navoiy viloyatidagi Nurotaning kashtalari: och asosda chinnigul, sapsargul, gʻoʻza guli va olcha butalari jonli tasvirlanadi, markazda sakkiz qirrali yulduz.
Hunar · Samarqand
Samarqand va Urgut soʻzanasi
Oq asosda qizil va qora rangli katta doira va rozetkalar — Samarqand maktabi; Urgut esa kashtachilik markazi va soʻzana ixlosmandlarining sevimli bozori.