Hunar · Fargʻona
Margʻilon atlasi va adrasi
Margʻilonning abr usulida boʻyalgan ipak matolari: sof ipak atlas va ipak-ip aralash adras; YUNESKO ularni saqlash tajribasini namunali deb tan olgan.
Hunar · Fargʻona
Rishton kulolchiligi
Fargʻona vodiysidagi Rishtonning moviy-feruzarang sopollari: oʻsimlik kulidan olinadigan «ishqor» sir va mahalliy qizil loy bilan mashhur.
Surat: Enric · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Ishqor sirining rangi
Rishton — Qoʻqon bilan Fargʻona oraligʻidagi shahar, Oʻzbekiston kulolchiligining eng tanilgan markazi. Bu yerning sopollari koʻk va feruzarang tuslari bilan darhol ajralib turadi: rang «ishqor» deb ataladigan tabiiy ishqorli sirdan keladi, u maxsus oʻsimliklar kulidan olinadi. Ustalar mahalliy loydan lagan, kosa, piyola, xum va koʻzalar yasab, ularni oʻsimliksimon naqshlar, qumgʻon, qush va baliq tasvirlari, meʼmoriy bezak unsurlari bilan bezaydi.
Mutaxassislar Oʻzbekiston kulolchiligini Fargʻona, Buxoro–Samarqand, Xorazm va Toshkent maktablariga ajratadi; Rishton Fargʻona maktabining yuragi hisoblanadi.
Ustaxonaga tashrif
Rishtonda kulolchilik koʻpincha oilaviy kasb: bilim otadan oʻgʻilga, ustadan shogirdga oʻtadi. Bir necha ustaxona-muzey mehmonlarni qabul qiladi — charxda idish yasash, naqsh chizish va xumdonni koʻrish, toʻgʻridan-toʻgʻri ustadan xarid qilish mumkin. 2023-yilda «Oʻzbekiston kulolchilik sanʼati» YUNESKOning nomoddiy madaniy meros roʻyxatiga kiritildi. Rishton Fargʻona va Qoʻqondan avtomobilda bir soatga yetmaydigan masofada, shuning uchun vodiy boʻylab sayohatga oson qoʻshiladi.
Suratlar
Hunar · Buxoro
Gʻijduvon kulolchiligi
Buxoro yaqinidagi Gʻijduvonning jigarrang, sariq va yashil sirli sopollari — Buxoro–Samarqand maktabining eng tanilgan markazi.
Hunar · Buxoro
Buxoro zardoʻzligi
Baxmal va ipakka tilla va kumush ip bilan tikiladigan kashta — Buxoro amirligi saroyining sanʼati, bugun ham shaharning eng qimmatli hunari.
Hunar · Xorazm
Xiva yogʻoch oʻymakorligi
Ichan-Qalʼaning oʻymakor eshik va ustunlari: Xiva ustalari yogʻochni boʻyamaydi, faqat tabiiy moy bilan ishlov beradi; Juma masjidida 200 dan ortiq ustun bor.
Hunar · Namangan
Chust pichogʻi
Namangan viloyatidagi Chustning qoʻlda zarb qilinadigan pichoqlari: uchi biroz qayrilgan tigʻ, ustaning «imzo» tamgʻasi va bezakli gʻilof.
Hunar · Namangan
Chust doʻppisi va doʻppidoʻzlik
Toʻq yashil asosga oq qalampirnusxa tikilgan toʻrt qirrali Chust doʻppisi — oʻzbek milliy kiyimining eng taniqli belgisi; har voha doʻppisini oʻzicha bezaydi.
Hunar · Samarqand
Samarqand qogʻozi
IX–X asrlarda islom olamining eng sara yozuv materiali boʻlgan, XX asr oxirida Konigilda qayta tiklangan tut poʻstlogʻidan qogʻoz.
Hunar · Buxoro
Soʻzana va Buxoro kashtachiligi
Igna bilan «chizilgan» katta kashta pardalar — soʻzana; Buxoro maktabi deyarli butun matoni qoplaydigan nozik naqshlari va och asosdagi qizil-yashil ranglari bilan tanilgan.
Hunar · Navoiy
Nurota soʻzanasi
Navoiy viloyatidagi Nurotaning kashtalari: och asosda chinnigul, sapsargul, gʻoʻza guli va olcha butalari jonli tasvirlanadi, markazda sakkiz qirrali yulduz.
Hunar · Samarqand
Samarqand va Urgut soʻzanasi
Oq asosda qizil va qora rangli katta doira va rozetkalar — Samarqand maktabi; Urgut esa kashtachilik markazi va soʻzana ixlosmandlarining sevimli bozori.