Hunar · Samarqand
Samarqand va Urgut soʻzanasi
Oq asosda qizil va qora rangli katta doira va rozetkalar — Samarqand maktabi; Urgut esa kashtachilik markazi va soʻzana ixlosmandlarining sevimli bozori.
Hunar · Samarqand
Samarqand qogʻozi
IX–X asrlarda islom olamining eng sara yozuv materiali boʻlgan, XX asr oxirida Konigilda qayta tiklangan tut poʻstlogʻidan qogʻoz.
Surat: Enric · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Oltin davr qogʻozi
IX–X asrlarda Samarqand qogʻozi islom olamidagi eng yaxshi yozuv materiallaridan biri edi. Ibn Sinoning zamondoshi as-Saolibiy u Misr papirusi va pergamentni siqib chiqarganini, «juda chiroyli, nozik va yozishga qulay» ekanini yozgan. Uzoq vaqt hunar sirini 751-yilgi Talas jangida asir olingan xitoylik ustalar olib kelgan, degan rivoyat yurgan, ammo arxeologik topilmalar qogʻoz bu yerda undan oldin ham maʼlum boʻlganini koʻrsatadi. Bobur «Boburnoma»da dunyodagi eng yaxshi qogʻoz Konigil suvi aylantiradigan juvozlarda ishlanishini qayd etgan.
XIX asrda fabrika qogʻozi qoʻl qogʻozini siqib chiqardi va eski texnologiya unutildi.
Konigilda qayta tugʻilish
1990-yillarning oxirida aka-uka Zarif va Islom Muxtorovlar Samarqand chekkasidagi Konigilda, Siyob arigʻi boʻyida ustaxona ochib, koʻp yillik tajribalardan soʻng hunarni qayta tikladi. «Meros» ustaxonasida yosh tut novdalarining poʻstlogʻi qaynatiladi, ichki tolasi suv bilan aylanadigan toʻqmoqlarda yanchiladi, gʻalvirda varaq qilib olinadi, quritiladi va silliqlanadi. Oqartirilmagani uchun qogʻoz iliq, sargʻish tusli va juda chidamli boʻladi. Mehmonlar har bir bosqichni koʻradi, oʻzi varaq yasab koʻradi va qogʻozdan daftar, niqob, qoʻgʻirchoqlar xarid qiladi.
Suratlar
Hunar · Fargʻona
Rishton kulolchiligi
Fargʻona vodiysidagi Rishtonning moviy-feruzarang sopollari: oʻsimlik kulidan olinadigan «ishqor» sir va mahalliy qizil loy bilan mashhur.
Hunar · Buxoro
Gʻijduvon kulolchiligi
Buxoro yaqinidagi Gʻijduvonning jigarrang, sariq va yashil sirli sopollari — Buxoro–Samarqand maktabining eng tanilgan markazi.
Hunar · Fargʻona
Margʻilon atlasi va adrasi
Margʻilonning abr usulida boʻyalgan ipak matolari: sof ipak atlas va ipak-ip aralash adras; YUNESKO ularni saqlash tajribasini namunali deb tan olgan.
Hunar · Buxoro
Buxoro zardoʻzligi
Baxmal va ipakka tilla va kumush ip bilan tikiladigan kashta — Buxoro amirligi saroyining sanʼati, bugun ham shaharning eng qimmatli hunari.
Hunar · Xorazm
Xiva yogʻoch oʻymakorligi
Ichan-Qalʼaning oʻymakor eshik va ustunlari: Xiva ustalari yogʻochni boʻyamaydi, faqat tabiiy moy bilan ishlov beradi; Juma masjidida 200 dan ortiq ustun bor.
Hunar · Namangan
Chust pichogʻi
Namangan viloyatidagi Chustning qoʻlda zarb qilinadigan pichoqlari: uchi biroz qayrilgan tigʻ, ustaning «imzo» tamgʻasi va bezakli gʻilof.
Hunar · Namangan
Chust doʻppisi va doʻppidoʻzlik
Toʻq yashil asosga oq qalampirnusxa tikilgan toʻrt qirrali Chust doʻppisi — oʻzbek milliy kiyimining eng taniqli belgisi; har voha doʻppisini oʻzicha bezaydi.
Hunar · Buxoro
Soʻzana va Buxoro kashtachiligi
Igna bilan «chizilgan» katta kashta pardalar — soʻzana; Buxoro maktabi deyarli butun matoni qoplaydigan nozik naqshlari va och asosdagi qizil-yashil ranglari bilan tanilgan.
Hunar · Navoiy
Nurota soʻzanasi
Navoiy viloyatidagi Nurotaning kashtalari: och asosda chinnigul, sapsargul, gʻoʻza guli va olcha butalari jonli tasvirlanadi, markazda sakkiz qirrali yulduz.