Hunar · Fargʻona
Rishton kulolchiligi
Fargʻona vodiysidagi Rishtonning moviy-feruzarang sopollari: oʻsimlik kulidan olinadigan «ishqor» sir va mahalliy qizil loy bilan mashhur.
Hunar · Fargʻona
Margʻilon atlasi va adrasi
Margʻilonning abr usulida boʻyalgan ipak matolari: sof ipak atlas va ipak-ip aralash adras; YUNESKO ularni saqlash tajribasini namunali deb tan olgan.
Surat: Marat Nadjibaev · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Abr — bulut naqshi
Margʻilon X asrdayoq ipak mahsulotlari bilan mashhur boʻlgan va bugun ham Oʻzbekiston ipakchiligining tarixiy markazi. Atlas va adrasning sirri — abr usulida: tanda iplari toʻqishdan oldin naqshga qarab bogʻlab chiqiladi (abrband), soʻng qayta-qayta boʻyaladi. Shu sababli naqsh chetlari biroz xira, «suzib yurgan bulut»ga oʻxshaydi — «abr» soʻzi ham bulutni anglatadi.
Atlas sof ipakdan toʻqiladi va silliq, yaltiroq boʻladi. Adrasning tanda ipi tabiiy ipak, arqogʻi esa qalinroq ip; shuning uchun yuzasida koʻndalang chiziqlar koʻrinadi va mato xiraroq tovlanadi.
Koʻrish va xarid qilish
Margʻilonda pillani chuvishdan tortib abrband, boʻyash va dastgohda toʻqishgacha boʻlgan butun jarayonni koʻrsatadigan ustaxona va fabrikalar bor. 2007-yilda mahalliy jamoa tashabbusi bilan Hunarmandchilikni rivojlantirish markazi tashkil etildi; 2017-yilda YUNESKO uning atlas va adras toʻqish texnologiyalarini saqlash tajribasini namunali amaliyotlar reyestriga kiritdi. 2022-yilda ipakchilik va ipak toʻqish anʼanasi ham YUNESKO roʻyxatiga kirdi. «Margʻilon atlasi va adrasi» festivali 2026-yilda 17–19-sentabrga belgilangan edi.
Suratlar
Hunar · Buxoro
Gʻijduvon kulolchiligi
Buxoro yaqinidagi Gʻijduvonning jigarrang, sariq va yashil sirli sopollari — Buxoro–Samarqand maktabining eng tanilgan markazi.
Hunar · Buxoro
Buxoro zardoʻzligi
Baxmal va ipakka tilla va kumush ip bilan tikiladigan kashta — Buxoro amirligi saroyining sanʼati, bugun ham shaharning eng qimmatli hunari.
Hunar · Xorazm
Xiva yogʻoch oʻymakorligi
Ichan-Qalʼaning oʻymakor eshik va ustunlari: Xiva ustalari yogʻochni boʻyamaydi, faqat tabiiy moy bilan ishlov beradi; Juma masjidida 200 dan ortiq ustun bor.
Hunar · Namangan
Chust pichogʻi
Namangan viloyatidagi Chustning qoʻlda zarb qilinadigan pichoqlari: uchi biroz qayrilgan tigʻ, ustaning «imzo» tamgʻasi va bezakli gʻilof.
Hunar · Namangan
Chust doʻppisi va doʻppidoʻzlik
Toʻq yashil asosga oq qalampirnusxa tikilgan toʻrt qirrali Chust doʻppisi — oʻzbek milliy kiyimining eng taniqli belgisi; har voha doʻppisini oʻzicha bezaydi.
Hunar · Samarqand
Samarqand qogʻozi
IX–X asrlarda islom olamining eng sara yozuv materiali boʻlgan, XX asr oxirida Konigilda qayta tiklangan tut poʻstlogʻidan qogʻoz.
Hunar · Buxoro
Soʻzana va Buxoro kashtachiligi
Igna bilan «chizilgan» katta kashta pardalar — soʻzana; Buxoro maktabi deyarli butun matoni qoplaydigan nozik naqshlari va och asosdagi qizil-yashil ranglari bilan tanilgan.
Hunar · Navoiy
Nurota soʻzanasi
Navoiy viloyatidagi Nurotaning kashtalari: och asosda chinnigul, sapsargul, gʻoʻza guli va olcha butalari jonli tasvirlanadi, markazda sakkiz qirrali yulduz.
Hunar · Samarqand
Samarqand va Urgut soʻzanasi
Oq asosda qizil va qora rangli katta doira va rozetkalar — Samarqand maktabi; Urgut esa kashtachilik markazi va soʻzana ixlosmandlarining sevimli bozori.