Dahmai Shohon

Tarixi

Dahmai Shohon — «shohlar daxmasi» — Qoʻqon xonlari sulolasiga mansub shaxslar, Norboʻtabiy va uning avlodlari dafn etilgan xilxona. U XIX asrning 20-yillarida, Umarxon va uning vorislari davrida barpo etilgan; Wikidata maʼlumotlarida qurilish yili 1825 deb koʻrsatilgan. Bugun yodgorlik «Qoʻqon» davlat muzey-qoʻriqxonasi tarkibida.

Yonida xonning onasiga atab qurilgan Modarixon maqbarasi turadi, shu sababli ikki yodgorlikni birga koʻrish qulay.

Meʼmorchiligi

Daxmaga gʻarb tomondan 9,4×11,7 metrli peshtoq orqali kiriladi; peshtoqning ikki yonida burjlar bor. Peshtoq sirkor gʻisht va koshin bilan terilgan: yon sathlarida toʻq zangori naqshlar, oʻrtasida zangori, yashil va oq koshindan sakkiz qirrali yulduzlar, ravoq tepasida qizil, pushti, yashil va oq oltiburchak va romblar. Maqbara eshigi oʻsimliksimon oʻyma naqsh va arabcha yozuvlar bilan bezatilgan. Bino gumbazli; ichki devorlardagi darchalardan biri tomga, ikkinchisi masjidga olib chiqadi. Maqbara yonidagi kichik ayvonli masjid (7×6,8 m) ikki ustunli, shifti toʻrt katakka boʻlinib, boʻyama naqsh bilan bezatilgan.

Bilasizmi?

Norboʻtabiy davri xonlikda nisbiy osoyishtalik va farovonlik yillari sifatida eslanadi: u ilm-fan homiysi boʻlgan, uning davrida Qoʻqonda bir qancha madrasalar qurilgan. Norboʻtabiyning oʻgʻillari Olimxon va Umarxon keyinroq taxtni egallab, Qoʻqonni chinakam xonlik poytaxtiga aylantirdilar.