Gʻishtli masjid

Tarixi

Gʻishtli masjid — Qoʻqonning eng yosh tarixiy masjidlaridan biri. XX asr boshida (Wikidata maʼlumotiga koʻra, 1913-yilda) mahalliy ustalar uni oʻz guzari jamoasi uchun pishiq gʻishtdan qurgan; nomi ham shundan — «gʻishtli». Bu davrda Qoʻqon allaqachon rus imperiyasi tarkibida boʻlib, shahar yangi va eski qismga ajralgan edi; masjid eski shaharning anʼanaviy mahalla hayoti davom etganini koʻrsatadi. Bugun u respublika ahamiyatidagi moddiy madaniy meros obyekti sifatida davlat muhofazasida.

Meʼmorchiligi

Bino simmetrik: sharqqa ochilgan ayvon va unga teng maydonli qishki xona (7,8×18,4 m). Darvozaxona — kirish peshtoqi — butun majmua bilan uygʻun ansambl hosil qiladi. U uch qismli: uchta oʻqli ravoqli kirish, baland toʻgʻri burchakli markaziy qism va peshtoqni vertikal yakunlovchi toʻrtta olti qirrali gumbazli fonar. Peshtoq bezagi mozaik koshinlardan iborat. Yozgi qismning tom yopmasi va kirish peshtoqining naqshlari masjidni Fargʻona meʼmorchiligining XX asrdagi oʻziga xos namunasiga aylantiradi.

Bilasizmi?

Gʻishtli masjid qurilgan yillarda Qoʻqonning yangi qismida Rus-Osiyo banki, Potelyaxov va Vadyayevlar uylari kabi yevropacha binolar qad koʻtarayotgan edi. Ayni paytda eski shahar ustalari anʼanaviy uslubni davom ettirib, guzar masjidlarini barpo etishgan — Qoʻqon shu tariqa ikki xil meʼmoriy dunyoni yonma-yon saqlab qolgan.