Mir Said Bahrom maqbarasi

Tarixi

Maqbara Zarafshonning quyi oqimida, Samarqand–Buxoro qadimiy yoʻli ustidagi Karmanada, Mir Said Bahrom ismli kishi qabri ustida qurilgan; uning kim boʻlgani nomaʼlum. Kech suvoq qatlamlari ostida qolgan va ikki tomondan boshqa binolar bilan qurshalgan maqbarani 1942-yilda etnograf A. K. Pisarchik payqab, uning reja va suratlarini eʼlon qilgan. 1947-yilda meʼmor V. S. Nilsen uni batafsil oʻrganib, asl koʻrinishini tiklash loyihasini tuzgan.

XVIII asrda maqbara atrofida masjid, ayvonlar, maktab va darvozaxonadan iborat ansambl qurilgan, ammo u 1970-yillarda buzilgan. Maqbaraning oʻzi 1960–1970-yillarda bir necha bor taʼmirlanib, 1976-yilda toʻliq tiklangan; bu taʼmirlar asl koʻrinishini qisman oʻzgartirgan.

Meʼmorchiligi

Bino deyarli kvadrat: ichki oʻlchami 4,47×4,40 metr, devorlari 21×21×2,5 sm li mayda pishiq gʻishtdan ganch qorishmasida terilgan. U Buxorodagi Somoniylar maqbarasi va Samarqand viloyatidagi Arab-ota maqbarasiga oʻxshab ketadi. Janubiy kirish fasadi uch qismga boʻlingan, ravoq hoshiyasida kufiy xatda Qurʼon oyatlari bitilgan. Kirishning ikki yonida shaxmat tartibida terilgan gʻishtdan sakkiz qirrali ustunlar koʻtarilgan — ular yorugʻ-soya oʻyini hosil qiladi. Ichki gumbaz sakkiz qirrali tayanchga oʻrnatilgan.

Yon va orqa devorlar bezaksiz. Maqbara Oʻzbekistondagi eng kichik monumental maqbaralardan biri hisoblanadi.