Olloqulixon madrasasi

Tarixi

Madrasani Olloqulixon 1834–1835-yillarda oʻzi qurdirgan karvonsaroy yonida, Ichan Qalʼaning sharqiy devori buzilgan joyda barpo ettirgan. Bino sunʼiy tepalik ustiga qurilgani uchun qoʻshni imoratlardan baland koʻrinadi. U roʻparadagi Qutlugʻmurod inoq madrasasi bilan Oʻrta Osiyoda keng tarqalgan «qoʻsh madrasa» juftligini hosil qiladi, shuningdek tim, Polvon darvoza va Xoʻjamberdibiy madrasasi bilan bitta majmuaga bogʻlangan.

Darvoza ustidagi xonada oʻsha davr uchun katta kutubxona joylashgan boʻlib, undan Xivadagi barcha madrasalar talabalari foydalangan. Manbalarga koʻra, Olloqulixon madrasa uchun katta yer maydonlarini vaqf qilgan, kutubxonaga esa yaqin atrofdagi tim va karvonsaroy daromadini ham ajratgan.

Meʼmorchiligi

Madrasa oʻlchami taxminan 62 × 47 metr, hovlisi 35 × 29 metr; manbalarda 99 ta ikki qavatli hujra qayd etiladi. Kirish yonlarida, odatdagidek, masjid va darsxona joylashgan. Bosh peshtoq, hovlidagi toʻrt peshtoq, ravoq timpanlari va tarzlardagi belbogʻlar majolika bilan qoplangan; peshtoqqa Qurʼonning Fath surasi murakkab suls xatida bitilgan.

Madrasa oldidagi kichik hovli oʻrnida 1688-yilda qurilgan Xoʻjamberdibiy madrasasi boʻlgan. Yangi bino qurilganda u kirish yoʻli bilan ikkiga boʻlinib qolgan va xalq orasida «Xurjun» madrasa nomini olgan.