Jahongir maqbarasi

Tarixi

Jahongir Mirzo (1356–1376) Amir Temurning toʻngʻich oʻgʻli va dastlabki merosxoʻri edi. U 1376-yilda yigirma yoshida vafot etgani Temur uchun katta judolik boʻlgan. Sharafuddin Ali Yazdiy yozishicha, Temur shundan soʻng Keshda oʻgʻli va boshqa amirzodalar dafn etiladigan maxsus bino qurdirgan. Jahongir maqbarasi oʻsha ulkan majmuadan — Dorussaodatdan bizgacha yaxlit yetib kelgan yagona maqbaradir.

Jahongirning oʻgʻillari Muhammad Sulton va Pir Muhammad keyinroq Temur tomonidan ketma-ket valiahd etib tayinlangan, biroq hech biri taxtga oʻtirmagan.

Meʼmorchiligi

Bino baland, qirrali baraban ustidagi konussimon tashqi gumbazi bilan darhol koʻzga tashlanadi. Bunday shakl Movarounnahr uchun kam uchraydi va olimlar uni Xorazm meʼmorchiligi anʼanalariga bogʻlaydi — maʼlumki, Temur Shahrisabzdagi qurilishlarga xorazmlik ustalarni jalb qilgan. Peshtoq va baraban sirli gʻisht hamda koshin naqshlar bilan bezatilgan, ichkarida gumbaz osti bagʻallari va yozuvlar qoldiqlari saqlangan.

Maqbara yonida qazishmalarda topilgan ulkan ravoq poydevori koʻrinadi: bu Dorussaodatning bosh peshtogʻi boʻlib, kengligi Oqsaroy ravogʻidan bor-yoʻgʻi 1,7 metr kichik boʻlgan.

Bilasizmi?

Temur 1370-yillarda Jahongirni Xorazmdagi soʻfiylar sulolasi malikasi Xonzoda (Sevinbeka)ga uylantirgan. Bu nikoh Temur va Xorazm sulolasi oʻrtasidagi munosabatlarni mustahkamlashga qaratilgan edi. Xonzodadan tugʻilgan Muhammad Sulton keyinchalik bobosining eng ishonchli sarkardalaridan biriga aylangan.