Amir Temur dahmasi

Tarixi

Manbalarda keltirilishicha, Amir Temur oʻgʻli Jahongir maqbarasidan bir necha oʻn qadam narida oʻzi uchun ham dahma qurishni buyurgan; qurilish taxminan 1390-yillarda boshlangan. Biroq 1405-yil fevralida Temur Xitoy yurishi yoʻlida Oʻtrorda vafot etgach, uning jasadi Samarqandga olib borilib, nevarasi Muhammad Sulton maqbarasi — Goʻri Amirga qoʻyilgan. Anʼanaviy talqinga koʻra, qish chillasida dovonlar yopiq boʻlgani Shahrisabzga yetkazishga imkon bermagan.

Dahma XX asrda arxeologlar tomonidan oʻrganilgan. Tadqiqotchilar devorlardagi bitiklarni oʻqib, bu xona bir kishini dafn etish uchun moʻljallanganini aniqlagan. Aytilishicha, sagʻana ichidan nomaʼlum kishilarning qoldiqlari topilgan; ularning kimligi hanuz noaniq.

Dahma Jahongir maqbarasi darvozaxonasi qoldiqlaridan taxminan 35 metr sharqda joylashgan. Undagi yozuvlarni 1930-yillarda Yahyo Gʻulomov oʻqishga uringan, 1940-yillarda esa Mixail Masson va Galina Pugachenkova bitiklarni toʻliq oʻrganib chiqqan.

Nimani koʻrasiz

Tor zinapoyadan tushib, ohaktoshdan terilgan xochsimon tarhli kichik xonaga kirasiz. Uning deyarli butun sahnini yaxlit marmar sagʻana egallaydi. Ravoqlar va devorlar sulsning turli uslublarida yozilgan Qurʼon oyatlari va Allohning goʻzal ismlari bilan bezatilgan. Bezaksiz, vazmin muhit Oqsaroyning dabdabasidan keskin farq qiladi va kishini oʻylashga undaydi. Yer ostida havo yozning jaziramasida ham salqin boʻladi.