Imom at-Termiziy maqbarasi

Muhaddis Abu Iso at-Termiziy

Abu Iso Muhammad ibn Iso at-Termiziy 824-yilda Termiz yaqinidagi Bugʻ qishlogʻida tugʻilgan. Yigirma yoshida hadis ilmiga kirishgan, Xuroson, Iroq va Hijozda ilm olgan, Imom al-Buxoriydan saboq olgan. Uning «al-Jomeʼ» asari — «Sunan at-Termiziy» nomi bilan mashhur — sunniy islomdagi oltita eng nufuzli hadis toʻplamidan biri hisoblanadi, Paygʻambarning siymosi va xulqiga bagʻishlangan «ash-Shamoil» kitobi ham hanuz keng oʻqiladi. Umrining soʻnggi yillarida koʻzi ojiz boʻlib qolgan olim 892-yilda ona qishlogʻida vafot etgan.

Maqbara va majmua

Olim qabri ustidagi maqbara XI–XII asrlarda qurilgan. U ravoqlar orqali bir-biriga tutashgan, tarhi 4,3 × 4,5 metrli xonalardan iborat yaxlit bino: goʻrxonada muqarnas, naqsh va bitiklar bilan bezatilgan uch pogʻonali marmar sagʻana turadi, tor yoʻlak esa gumbazli, mehrobli xonaqohga olib chiqadi. Yodgorlikni ilk bor D. N. Logofet yoʻl ocherklarida tilga olgan, 1945-yilda V. L. Voronina uning meʼmoriy oʻlchamlarini olgan.

1990-yilda majmua taʼmirlanib, ziyoratgohga aylantirildi, 1996-yilda sagʻana va ganch panjaralar qayta oʻrnatildi. 2000–2001-yillardagi taʼmirda bitiklarni xivalik usta Sohibnazar Shomurodov bajargan, temuriylar va shayboniylar davri sagʻanalariga oʻxshatib ishlangan yangi marmar sagʻanani navoiylik usta Hamdam Ahrorxoʻja yasagan. 2016–2017-yillarda majmuada 450 oʻrinli masjid, tahoratxona, oshxona, beshta ayvon va uchta darvoza qurildi, maqbara yonida yana bir ziyoratxona bunyod etildi.