Sopollitepa

Tarixi va topilmalari

Sopollitepa Sherobod choʻlida, Sherobod shahridan taxminan 30 km janubi-gʻarbda joylashgan. Uni 1968-yilda L. I. Albaum topgan, 1969–1974-yillarda A. A. Asqarov boshchiligidagi ekspeditsiya qazigan; nomi tepa ustida sochilib yotgan sopol siniqlaridan olingan. Manzilgoh markazida tomonlari 82 metrli kvadrat qoʻrgʻon boʻlgan: uni yoʻlak va xonalardan tuzilgan murakkab mudofaa devori oʻrab olgan, yagona darvozasi janubda joylashgan. Ichkarida, markaziy maydon atrofida, turar joylar, kulolchilik xumdonlari va omborlardan iborat sakkizta mahalla boʻlgan.

Pollar ostidan va xonalar atrofidan 138 ta qabr ochilgan. Topilmalar orasida charxda yasalgan sopol idishlar, bronza qurol va bezaklar, muhrlar hamda Oʻrta Osiyodagi eng qadimgi ipak mato qoldiqlari bor. Shimoliy Baqtriyadagi bronza davri dehqonchilik madaniyati shu yodgorlik nomi bilan «Sopolli madaniyati» deb ataladi. Sanasi manbalarda turlicha: «Katta Rossiya ensiklopediyasi» taxminan mil. avv. 2000/1900–1700-yillarni koʻrsatadi, oʻzbek nashrlarida esa mil. avv. XVII–XIV asrlar sanasi uchraydi.