Mir Arab madrasasi

Tarixi

Madrasa Naqshbandiya shayxi Sayyid Abdulloh Yamaniy — Mir Arab tashabbusi bilan qurilgan. U Shayboniy Ubaydullaxonning piri boʻlgan; qurilish xarajatlarining katta qismini ham xon qoplagan. Anʼanaviy sana — 1530–1536 yillar, biroq baʼzi tadqiqotchilar qurilish bundan ancha oldin, 1512-yildagi Gʻijduvon jangidagi gʻalabadan keyin boshlangan deb hisoblaydi. Mir Arab ham, Ubaydullaxon ham madrasa gurxonasida dafn etilgan.

1920-yillarda madrasa yopilgan, 1946-yilda esa qayta ochilgan va 1989-yilgacha SSSR hududidagi deyarli yagona amaldagi madrasa boʻlib qolgan (1956–1961-yillarda Toshkentda yana bittasi ishlagan). Bugun ham u diniy oʻquv yurti sifatida faoliyat koʻrsatadi.

Meʼmorchiligi

Ikki qavatli madrasa hovli atrofida joylashgan hujralardan iborat. Peshtoq ikki yonida baland moviy gumbazlar koʻtariladi — ular Kalon masjidi gumbazi bilan birga Poi Kalonning eng mashhur manzarasini yaratadi. Peshtoq va gumbaz baraban qismi koshin va mozaika bilan bezatilgan.

Bilasizmi?

Buxoro mudarrislari darajalarga boʻlingan: Mir Arab mudarrisi Koʻkaldosh va Govkushon madrasalari mudarrislaridan keyin uchinchi oʻrinda turgan va «muftiyi askar» deb atalgan. Manbalarga koʻra, qurilishning soʻnggi ishlari Ubaydullaxonning Eron bilan urushlarda qoʻlga tushgan asirlarni sotishdan olgan mablagʻi hisobiga bajarilgan.