Toqi Zargaron

Tarixi

Toq Shayboniy Abdullaxon II hukmronligi davrida, shahar savdo koʻchalari kesishgan chorrahada qurilgan. «Zargaron» forscha «zargarlar» demakdir: dastlabki asrlarda bu yerda oltin, kumush va qimmatbaho toshlardan zeb-ziynat yasovchi 35 dan ortiq ustaxona va doʻkon ishlagan. Toq atrofida omborlar, karvonsaroylar va doʻkonlar boʻlgan.

XX asr oʻrtalarigacha toq oddiy bozor sifatida ishlagan. Bugun u eski shaharning eng mashhur savdo joylaridan biri: ichida suvenir, antikvar buyumlar, zargarlik va hunarmandchilik mahsulotlari sotiladigan doʻkonlar joylashgan.

Meʼmorchiligi

Pishiq gʻishtdan qurilgan bino markazida katta gumbaz, uning atrofida bir nechta kichik gumbazlar bor. Katta gumbaz ostida koʻchalar kesishadi, yon tomonlardagi ravoqlar ostida esa doʻkonlar joylashgan. Gumbaz ichidagi teshiklar havo almashinuvi va yorugʻlik uchun xizmat qiladi — jazirama issiqda ham toq ichi salqin boʻladi.

Toqi Zargaron shimolda Poi Kalon ansambliga, sharqda Ulugʻbek va Abdulazizxon madrasalariga tutashadi; janubga qarab Tim Abdullaxon va Toqi Telpakfurushon tomon savdo koʻchasi davom etadi.

Bilasizmi?

Toqi Zargaron ustaxonalarida nafaqat zeb-ziynat yasalgan, balki tangalar ham zarb qilingan; tadqiqotchilar Buxoro tangalarining bir qismi shu yerda zarb etilgan boʻlishi mumkin, deb hisoblaydi. XVI asrda Buxoroda gumbazli bozorlar koʻp boʻlgan, bugungacha esa uchta toq va Tim Abdullaxon yetib kelgan.