Ulugʻbek madrasasi

Tarixi

Shohruh oʻgʻli Ulugʻbekni Movarounnahr hukmdori etib tayinlagach, yosh olim-hukmdor Samarqand bilan bir qatorda Buxoroda ham ilm maskanlari qurdirgan. Buxorodagi madrasa 1417-yilda bitgan — bu Ulugʻbek qurdirgan uch madrasaning (Buxoro, Samarqand, Gʻijduvon) eng qadimiysi. Peshtoq ravogʻidagi mozaik medalyonda meʼmor Ismoil ibn Tohir Isfahoniy nomi yozilgan.

Madrasa koʻp marta taʼmirlangan: 1585-yilda Abdullaxon II davrida bino koshin bilan qoplangan, 1586-yilda Joʻybor shayxi Xoʻja Saʼd tashabbusi bilan tashqi devorlari tiklangan. XX asrda 1950–1970 va 1990–1996 yillarda yana taʼmir ishlari olib borilgan.

Meʼmorchiligi

Ikki ayvonli hovli atrofida hujralar joylashgan toʻrtburchak bino baland peshtoq bilan bezatilgan. Naqshlarda yulduzsimon, «osmon» motivlari koʻp — tadqiqotchilar buni Ulugʻbekning astronomga xos dunyoqarashi bilan bogʻlaydi. Bino oʻzining qatʼiy mutanosibligi bilan Oʻrta Osiyodagi keyingi madrasalar uchun namuna boʻlgan.

1994-yildan madrasada Buxoro obidalari restavratsiyasi tarixi muzeyi ishlaydi. U Abdulazizxon madrasasi bilan yuzma-yuz turib, «qoʻsh madrasa» hosil qiladi.

Bilasizmi?

Madrasa eshigiga suls xatida «Ilm olish har bir musulmon erkak va ayolning burchidir» degan hadis oʻyib yozilgan. Bu yozuv koʻpincha Ulugʻbekning ilm-fanga munosabati ramzi sifatida tilga olinadi.