Ziyoratgoh · Buvayda tumani

Podsho pirim majmuasi

Bekobod qishlogʻidagi ziyoratgoh: XV–XVI asrlarga oid maqbara va darvozaxona, XX asr boshidagi masjid va keng qabriston; Ipak yoʻli nominatsiyasi tarkibida.

TemuriylarXV–XVI asrlar; XX asr boshi40 daqiqa1 daqiqada oʻqiladi

Tarixi

Podsho pirim majmuasi Buvayda tumanidagi Bekobod qishlogʻida joylashgan va qabriston, maqbara, darvozaxona hamda ziyoratxonadan iborat. Uning markazida vodiyda islomni targʻib qilgan imom Shohi Jaliy (manbalarda Shohi Jalil shaklida ham uchraydi) maqbarasi turadi. Majmuaning eng qadimgi qismlari XV–XVI asrlarga oid: arxeolog Iskandar Azimov maqbarani shu davrga sanaydi. XIX asr shoiri Ziyovuddin Xoʻqandiy oʻz sheʼrlarida bu mozorni Fargʻonaning oliy homiysi deb ulugʻlaydi, Qoʻqon xonligi tarixida ham u koʻp marta tilga olinadi.

1939-yilda majmuani tekshirgan arxeolog Yahyo Gʻulomov mahalliy aholi maqbara qurilishini Amir Temurga nisbat berishini, keng qabriston yuzasi tuz qatlami bilan qoplanganini va moʻgʻullar hukmronligi davri dafnlariga xos 54×54×6 sm oʻlchamli pishiq gʻishtlar uchraganini qayd etgan. Bugun majmua YuNESKO Butunjahon merosi dastlabki roʻyxatidagi «Ipak yoʻllari: Fargʻona–Sirdaryo yoʻlagi» seriyali nominatsiyasi tarkibiga kiritilgan.

Meʼmorchiligi

Majmua ikki qismdan iborat. Birinchisi — koʻndalang choʻzilgan toʻgʻri burchakli hovli: unga XV asrga oid peshtoq-gumbazli darvozaxona orqali kiriladi, hovli oxirida esa XX asr boshida qurilgan old tomoni ochiq masjid turadi. Ikkinchi qism — qabrlar bilan toʻla koʻpburchak hovli va XV–XVI asrlarga oid ikki xonali maqbara: goʻrxona va ziyoratxona. Goʻrxonaga ikki yoʻl bilan kiriladi — ziyoratxona orqali yoki janubga qaragan pastak maxsus peshtoq orqali. Yodgorlik koʻp marta qayta qurilgan va taʼmirlangan.