Toshkent davlat sirki

Tarixi

Toshkentdagi birinchi sirk 1904-yilda gruziyalik sanoatchi Georgiy Sinsadze qurdirgan yogʻoch shapito boʻlgan; birinchi doimiy sirk binosi 1914-yilda qurilgan, u 1966-yilgi zilzilada butunlay vayron boʻlgan. Shundan keyin truppa koʻchma shapitoda chiqish qilgan. Toshkent davlat sirki 1920-yilda tashkil topgan, birinchi mahalliy sirk truppasi 1928-yilda ot oʻrgatuvchilar sulolasi asoschisi Karim Zaripov rahbarligida tuzilgan.

Yangi bino loyihasi 1967-yildan meʼmor Genrix Aleksandrovich rahbarligida ishlab chiqilgan, muhandislar — S. Berkovich va R. Muftaxov. Qurilish uzoq davom etib, sirk 1976-yilda ochilgan.

Meʼmorchiligi

Koʻk gumbazli, oqim shaklidagi bino koʻpincha qoʻnayotgan «uchar likopcha»ga qiyoslanadi. Koʻpchilik sovet sirklaridan farqli oʻlaroq, unda aylana oynavand foye yoʻq: iqlimni hisobga olib mualliflar foyeni ulkan quyoshdan himoya toʻsiqlari bilan oʻragan. Dastlab brutalizm ruhida oʻylangan loyiha qurilish jarayonida oʻzgargan: beton sathlar ganch oʻymakorligi bilan qoplangan, ramalar marmar bilan qoplangan, quyoshdan himoya panjaralari paxta koʻsaklari naqshi bilan bezatilgan. 1990-yillarda gumbaz dengiz toʻlqini rangiga boʻyalgan. Bino Eski shahardagi kam sonli modernistik inshootlardan biri; 2024-yilda milliy meros roʻyxatiga kiritilgan.

2026-yil 26-iyulda bino «Toshkent modernistik meʼmorchiligi. Markaziy Osiyoda zamonaviylik va anʼana» seriyali obyekti tarkibida YuNESKO Butunjahon merosi roʻyxatiga kiritildi.