Chorsu bozori

Nomi va tarixi

«Chorsu» forscha «chor» — toʻrt va «su» — tomon soʻzlaridan olingan: Oʻrta Osiyoda shaharning bosh koʻchalari kesishgan joydagi toʻrt chiqishli yopiq bozor shunday atalgan. Toshkentning bu bozori oʻrta asrlardan maʼlum va Buyuk ipak yoʻli savdosida katta oʻrin tutgan. Rasmiy nomi — «Eski Juva». Sovet yillarida u «Oktyabr bozori» deb atalgan, 1950-yillarda unga tayyor milliy taomlar sotiladigan rasta qoʻshilgan.

Chorsu atrofida Eski shaharning qadimiy obidalari — Koʻkaldosh madrasasi va Juma masjidi joylashgan. 1989-yil 6-noyabrda shu yerda Chorsu metro bekati ochildi; uning tunnellari bozor maydoni orqali ochiq usulda qazilgan.

Oʻtgan asrlar sayyohlarining qaydlariga koʻra, Toshkentning bosh bozori son-sanoqsiz doʻkonlar, hammomlar, karvonsaroylar va choyxonalardan iborat boʻlgan — Chorsu oʻz-oʻzicha butun bir savdo shaharchasi edi. Hunarmandlar ustaxonalari ham bozor atrofida toʻplangan, har bir rasta oʻz kasbi bilan mashhur boʻlgan.

Gumbazlar meʼmorchiligi

Bozor gumbazlari gʻoyasi 1966-yilgi zilziladan keyin Oʻzbekistonga kelgan meʼmor Andrey Kosinskiy nomi bilan bogʻlanadi: u Robot Malik karvonsaroyi roʻparasidagi sardobani koʻrib, gumbazli inshootning tabiiy sovitish xususiyatiga qiziqib qolgan. 1980-yillarda Toshgiprogor institutining meʼmorlari Vladimir Azimov va Sabir Adilov bozorni qayta qurish loyihasini tuzdilar.

1990-yillar boshiga kelib diametri 10–15 metrlik kichik gumbazlar va diametri 80 metrga yaqin bosh gumbaz qurib bitkazildi. Pastki qavatda yordamchi xonali yertoʻla yoʻlaklari, oʻrta va yuqori qavatlarda savdo rastalari joylashgan. 2022-yilda bosh gumbaz atrofidagi yettita kichik gumbaz madaniy meros obyekti sifatida muhofazaga olinishi eʼlon qilindi.

YuNESKO roʻyxatida

2026-yil 26-iyulda Pusanda boʻlib oʻtgan Butunjahon merosi qoʻmitasining 48-sessiyasida Chorsu bozori Toshkent modernizmining yana toʻqqizta binosi bilan birga «Toshkent modernistik meʼmorchiligi. Markaziy Osiyoda zamonaviylik va anʼana» seriyali obyekti tarkibida roʻyxatga kiritildi. Bu sovet modernizmini milliy bezak va zilzilabardosh konstruksiyalar bilan uygʻunlashtirgan Toshkent maktabining xalqaro eʼtirofidir.

Nima xarid qilish mumkin

Rastalar mahsulot turiga qarab ajratilgan: sabzavot va mevalar, yongʻoq va quruq mevalar, sharq shirinliklari, ziravorlar, don. Sut mahsulotlari qatorida qatiq, suzma va qurut — tuzlangan quritilgan suzma sotiladi; qurutning qizil qalampirli va dudlangan turlari ham bor. Kiyim-kechak va uy-roʻzgʻor buyumlari uchun alohida pavilyonlar ajratilgan: chopon, atlas, doʻppi, koʻrpacha shu yerdan topiladi.

Bugungi Chorsu uch qismdan iborat: oziq-ovqat, hunarmandchilik qatorlari va kiyim-kechak bozori. Dastlabki ikkisi koʻk gumbazli yopiq pavilyonlar ostida joylashgan, markazdagi eng katta gumbaz esa shakli va oʻlchami bilan sirk gumbazini eslatadi.