Qaffol Shoshiy maqbarasi

Tarixi

Maqbara Toshkentda islomni targʻib qilgan ilk ulamolardan biri — faqih va muhaddis Abu Bakr Muhammad ibn Ali ibn Ismoil al-Qaffol ash-Shoshiy qabri ustida turadi; xalq uni Hazrati Imom maqbarasi deb ham ataydi. Dastlabki dahma bizgacha yetib kelmagan. Hozirgi binoni 1541–1542-yillarda xon saroyining meʼmori Gʻulom Husayn 25×26×5 santimetrli pishiq gʻishtdan qurgan. Keyinchalik Hazrati Imom majmuasi aynan shu maqbara atrofida shakllangan.

Sovet hokimiyati dinga qarshi kurash olib borgan yillarda maqbara yopilgan, biroq ziyoratchilar kelishda davom etgan. 1945-yil 27-martda Oʻzbekiston SSR Xalq Komissarlari Kengashi qarori bilan maqbara eng koʻp ziyorat qilinadigan yana oltita mozor bilan birga Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasi ixtiyoriga berilgan.

Meʼmorchiligi

Bu nosimmetrik gumbazli, peshtoqli maqbara-xonaqoh: bunday binolarda uzoqdan kelgan ziyoratchilar hujralarda tunashgan, majmuaga koʻpincha masjid va oshxona ham kirgan. Bino rejada deyarli kvadrat (13,3×12,5 m), markazida 6×6 metrlik katta xona joylashgan. Burchaklarda ikki va uch qavatli, sakkiz va toʻrt qirrali hujralar bor.

Eshik peshtoqi ustida qurilish sanasi, meʼmor nomi va xattot imzosi bitilgan, gumbazdagi yozuvlar esa saqlanmagan. Gumbaz rangli koshin bilan qoplangan, devorlarda oʻymakor panellar bor. Binoning janubidagi kichik hovlida keyingi davrlarga oid sagʻanalar joylashgan.