Abu Bakr Qaffol Shoshiy

Shoshlik qulfsoz olim

Abu Bakr Muhammad ibn Ali ibn Ismoil al-Qaffol ash-Shoshiy 904-yilda Shosh — hozirgi Toshkentda hunarmand oilasida tugʻilgan (ayrim manbalarda 907-yil). «Qaffol» — «qulfsoz» laqabini u yoshligida mohir qulfsoz boʻlgani uchun olgan; rivoyatga koʻra, u juda kichik va yengil qulf-kalit yasab, hammani hayratga solgan. Ilm olish uchun Xuroson, Iroq, Hijoz va Shomga safar qilib, Bagʻdodda taniqli faqihlardan saboq olgan; manbalarda uning Abul Hasan al-Ashʼariy bilan ilmiy aloqasi ham tilga olinadi. Vataniga qaytgach, umrining oxirigacha Shoshda dars bergan va 976-yilda (ayrim manbalarda 975-yilda) shu yerda vafot etgan.

Ilmiy merosi

Qaffol Shoshiy shofiʼiy mazhabining yetakchi olimlaridan biri boʻlib, Movarounnahrda bu mazhabning tarqalishi uning nomi bilan bogʻlanadi. U fiqh, hadis, tafsir va arab tilshunosligi boʻyicha asarlar yozgan, sheʼrlar ham bitgan. «Qozining odobi», «Bahs odobi», «Mahosin ash-shariʼa» («Shariatning goʻzalliklari») kabi asarlari maʼlum. Tadqiqotchilar fikricha, XIV asrgacha uning qabri Toshkentdagi eng asosiy, balki yagona yirik ziyoratgoh boʻlgan; xalq uni hurmat bilan «Hazrati Imom» deb atagan va bu nom butun mahallaga oʻtgan.

Hazrati Imom majmuasi

Olim qabri ustidagi hozirgi maqbara 1541–1542-yillarda shayboniylar davrida qurilgan. U Toshkentning eski shahridagi Hazrati Imom majmuasining markazida joylashgan: yonida XVI asrga oid Baroqxon madrasasi, Tillashayx masjidi, 2007-yilda qurilgan Hazrati Imom jome masjidi va VII asrga oid deb hisoblanadigan «Usmon Qurʼoni» saqlanadigan Muyi Muborak kutubxona-muzeyi bor. Bu Toshkentdagi eng muhim ziyorat va sayohat manzillaridan biri; Chorsu bozoridan piyoda borish mumkin.