Amir Temur haykali (Shahrisabz)

Tarixi

Mustaqillikdan keyin Amir Temur shaxsi Oʻzbekistonda davlatchilik ramzlaridan biriga aylandi. 1996-yil Temur tavalludining 660 yilligi sifatida keng nishonlandi va shu munosabat bilan Shahrisabzda, Oqsaroy qoldiqlari oldidagi maydonda monumental haykal ochildi. Tantanali marosim 1996-yil 18-oktabrda boʻlib oʻtgan. Haykal 2019-yilda moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan.

Mamlakatda Temurning uchta asosiy haykali bor va ularning har biri oʻziga xos: Toshkentda u otda, Samarqandda taxtda oʻtirgan holda, Shahrisabzda esa tik turgan holda tasvirlangan. Shahrisabzdagi haykal Sohibqironning ona shahri bilan bogʻliqligini taʼkidlaydi: u Temur bolalik va yoshlik yillarini oʻtkazgan, keyinchalik saroy va xilxonalar qurdirgan shaharning qoq markazida turibdi.

Amir Temur (1336–1405) Movarounnahrni birlashtirib, Kichik Osiyodan Hindistongacha choʻzilgan saltanat barpo etgan, Samarqandni uning poytaxtiga aylantirgan. Uning nomi bilan bogʻlangan “Temur tuzuklari” va saroy tarixchilari asarlari bu davr haqidagi asosiy manbalardir.

Maydon va atrof

Haykal Oqsaroydan janubga choʻzilgan bogʻ-xiyobonning boshida turadi. Shahar mehmonlari, ayniqsa kelin-kuyovlar, bu yerda suratga tushishni yaxshi koʻradi: bayram kunlari maydon odamlar bilan gavjum boʻladi. Shu yerdan tarixiy markaz boʻylab piyoda sayohatni boshlash qulay: qarshida Chubin madrasasi — shahar tarix muzeyi, janubda esa Chorsu va Dorussaodat.