Chashmai Ayub maqbarasi

Tarixi

«Chashmai Ayub» — «Ayub bulogʻi» degani. Rivoyatga koʻra, suvsizlikdan qiynalgan xalqqa Ayub (Bibliyadagi Iov) paygʻambar hassasini yerga urib, shifobaxsh buloq chiqarib bergan. Buloq ustidagi bino tarixi murakkab: rivoyat uni XII asrda Qoraxoniy Arslonxon davriga bogʻlaydi, ichkaridagi taxtadagi bitik esa bino 1379–1380 yillarda Amir Temur davrida qurilganini aytadi. Kiraverishga yaqin sharqiy qismi XIV–XVI asrlarda qoʻshilgan.

Bino anʼanaviy ziyoratgoh boʻlib kelgan. Navroʻz sayli ortidan Chashmai Ayub va Ismoil Somoniy maqbarasi yonidagi qabristonda uch kunlik «mozor sayli» — marhumlarni yod etish marosimi oʻtkazilgan.

Meʼmorchiligi va muzey

Choʻziq toʻrtburchak bino gʻarbdan sharqqa qator joylashgan toʻrt xonadan iborat, ularning har biri boshqasiga oʻxshamaydigan gumbaz bilan yopilgan. Eng koʻzga tashlanadigani — Xorazm meʼmorchiligiga xos konussimon gumbaz. Ichkarida dahliz, «muqaddas quduq» ustidagi xona, mehrobli masjid va qabr joylashgan.

1991-yildan binoda Buxoro suv taʼminoti tarixi muzeyi ishlaydi: Buxoro vohasining sugʻorish tarixi, hovuzlar, sardobalar va boshqa suv inshootlari haqida ekspozitsiya bor. Buloq suvini hozir ham ichish mumkin, deyishadi, ammo uni ichishdan oldin ehtiyot boʻlgan maʼqul.