«Jemchug» turar joy binosi

Tarixi

«Jemchug» — Buyuk Turon koʻchasidagi 16 qavatli monolit turar joy binosi, 1974–1985-yillarda meʼmor Ofeliya Aydinova loyihasi asosida qurilgan. Bu Oʻzbekistondagi bunday turdagi yagona bino — bir necha qavat xonadonlarini birlashtiruvchi ochiq ichki hovli-rekreatsiyali «galereyali uy». Loyihaga yapon metabolist meʼmori Kiyonori Kikutakening gʻoyalari va Shtutgartdagi «Romeo va Juletta» turar joy majmuasi ilhom bergan. Loyiha osonlikcha maʼqullanmagan: 1974-yilda uni shahar bosh meʼmori rad etgan, Moskvada ham avval rad javobi olingan, biroq oʻsha yili qurilish boshlangan.

Binoning nomi birinchi qavatdagi «Jemchug» («Marvarid») zargarlik doʻkonidan olingan — bu nom xalq orasida rasmiy manzilni ham siqib chiqargan.

Meʼmorchiligi

Bino markaziy tayanch ustunda — liftlar joylashgan joyda tutashgan ikki yarim aylana korpusdan iborat; bunday reja ochiq hovlilarning tabiiy shamollatilishini taʼminlaydi. Har uch qavatda 24 xonadonli blokni birlashtiruvchi, balandligi 10 metrga yaqin umumiy hovli bor — bu koʻp qavatli uyga koʻchirilgan «vertikal mahalla» gʻoyasi. Pastki qavatlarda doʻkonlar, tomda esa dam olish maydonchasi va bolalar basseyni boʻlgan.

2026-yil 26-iyulda bino «Toshkent modernistik meʼmorchiligi. Markaziy Osiyoda zamonaviylik va anʼana» seriyali obyekti tarkibida YuNESKO Butunjahon merosi roʻyxatiga kiritildi.