Romanovlar saroyi

Tarixi

Saroy 1891-yilda meʼmorlar V. S. Geynselman va A. L. Benua loyihasi bilan imperatorlik oilasidan boʻlgan, Turkiston oʻlkasiga surgun qilingan buyuk knyaz Nikolay Konstantinovich uchun qurilgan. Chap qanotda knyazning, oʻng qanotda rafiqasining xonalari joylashgan. Atrofdagi bogʻni mashhur toshkentlik botanik I. I. Krauze barpo etgan.

Knyaz 1918-yil yanvarida vafot etgan va saroyni muzey ochish sharti bilan shaharga vasiyat qilgan. Uning Peterburgdan keltirilgan yevropa va rus rassomlari asarlari toʻplami 1919-yilda Toshkentda sanʼat muzeyiga asos boʻldi. Keyinchalik binoda Respublika pionerlar saroyi (1934–1980) va zargarlik sanʼati muzeyi (1980–1993) joylashgan. 1993-yildan saroy Tashqi ishlar vazirligining qabul marosimlari uchun moslashtirilgan.

Meʼmorchiligi

Ikki qavatli uzun bino kulrang-sariq pishiq gʻishtdan qurilgan, qanotlarida dumaloq minoralar bor; bosh tarzdagi ravoqlar gotika uslubida. Kirish oldida marmar tagkursilarda haqiqiy kattalikdagi bronza bugʻu haykallari turgan. Gʻarbiy gumbazli xona sharqona, sharqiy xona yevropacha uslubda bezatilgan; 1978–1980-yillarda Usta Shirin Murodov ganchkori bezaklarni tiklagan.

Knyaz davrida saroy ichki koʻrinishi bilan ham mashhur boʻlgan: kirish zalidan qishki bogʻga oʻtilgan, unda palmalar, limon va apelsin daraxtlari oʻsgan, yonida mitti mevali daraxtlar va koʻprikchalari boʻlgan yapon bogʻi yaratilgan. Ikkinchi qavatda katta kutubxona va bilyard xonasi, zallarda esa knyaz kolleksiyasidagi marmar haykallar va rasmlar turgan. 1995-yilgacha saroy darvozasi yonida Iosif-Georgiy cherkovi boʻlgan.