Nodir Devonbegi madrasasi

Tarixi

Bino Ashtarxoniy Imomqulixon (1611–1642) davrida vazir Nodir Devonbegi tomonidan karvonsaroy sifatida qurilgan, keyinchalik madrasaga aylantirilgan. Rivoyatga koʻra, ochilish marosimida xon binoni «ajoyib madrasa» deb ataganidan keyin vazir uni madrasaga berishga majbur boʻlgan.

Bino rejasi uning dastlabki vazifasidan darak beradi: madrasalarga xos darsxona yoʻq, hovli atrofida faqat hujralar joylashgan; tor kirish yoʻli toʻgʻridan-toʻgʻri hovliga olib chiqadi. Madrasa hovuz orqali roʻparadagi Nodir Devonbegi xonaqohi bilan «qoʻsh» hosil qiladi.

Peshtoq mozaikasi

Peshtoq ravogʻi tepasidagi mozaikada yuzi odam qiyofasidagi quyosh, unga qarab uchayotgan ikki semurgʻ va ular changalidagi oq ohular tasvirlangan. Jonli mavjudotlar tasviri islom meʼmorchiligida kam uchraydi; Samarqanddagi Sherdor madrasasi bilan bir qatorda bu Oʻzbekistondagi eng mashhur shunday namunalardan biri. Yon fasadlarda ham mozaika qoldiqlari saqlangan.

Bugun madrasa hovlisida hunarmandlar doʻkonlari bor, kechqurunlari esa koʻpincha milliy taomlar bilan folklor va milliy liboslar dasturi namoyish etiladi.

Bilasizmi?

«Devonbegi» — Buxoro xonligidagi oliy mansablardan biri: devonbegi davlat devoni va moliya ishlarini boshqargan. Nodir Devonbegi Labi Hovuzdagi uch inshoot — hovuz, xonaqoh va shu madrasani bir vaqtda qurdirib, oʻzini yirik homiy sifatida tanitgan.