Nurullaboy saroyi

Tarixi

Xon oilasi uchun yangi saroy rejalari 1890-yillarda paydo boʻlgan. Ichan Qalʼada boʻsh joy qolmagani uchun saroy Dishan Qalʼada, badavlat savdogar Nurullaboyning bogʻi oʻrnida qurilgan. Rivoyatlarga koʻra, Nurullaboy bogʻini saroy uning nomi bilan atalishi sharti bilan sotishga rozi boʻlgan — shu bois bino bugun ham uning nomini saqlab kelmoqda.

Qurilish 1904-yilda Muhammad Rahimxon II davrida boshlangan va uning oʻgʻli Asfandiyorxon davrida, 1912-yilda yakunlangan. Xivalik ustalar bilan birga Rossiya va Germaniyadan mutaxassislar ham jalb etilgan, koshin va keramika qisman Sankt-Peterburgdan keltirilgan. 1912-yilda Asfandiyorxon chet ellik mehmonlarni kutib olish uchun alohida qabulxona qurdirgan; uning qurilishiga vazir Islom Xoʻja bosh-qosh boʻlgan. Saroy 1920-yilgacha xon oilasining qarorgohi boʻlgan.

Meʼmorchiligi

Majmua (taxminan 186 × 143 m) darvozaxona, toʻrt hovlili saroy, qabulxona, arzxona, madrasa, xizmatkorlar uyi va bogʻdan iborat; saroyni balandligi 7,5 metrli burjli devor oʻrab turadi. Qabulxonaning ganchkor devorlari oltin va kumush suvi bilan bezatilgan, zalning «oltin shifti» murakkab girih naqshlari bilan ishlangan. Baland eshiklar, rangli oynalar, parket pollar va koshinkor pechlar Xorazm yogʻoch oʻymakorligi bilan bir zalda uchrashadi. Bezaklarni ganchkor Xudoybergan hoji, usta Nurmat, Roʻzimat Masharipov, yogʻoch oʻymakorlari Bobojon Qalandarov, Ota Shayx va boshqalar ishlagan. Saroyni qayta tiklash ishlari 2017-yilda yakunlangan.