Hunar · Fargʻona
Rishton kulolchiligi
Fargʻona vodiysidagi Rishtonning moviy-feruzarang sopollari: oʻsimlik kulidan olinadigan «ishqor» sir va mahalliy qizil loy bilan mashhur.
Hunar · Umummilliy
Milliy cholgʻu yasash
Tut yogʻochidan rubob, dutor va tanbur, kamonli gʻijjak va qobiz yasash — duradgorlik, oʻymakorlik va sadaf qadash mahoratini talab qiladigan hunar.
Surat: Iaa2023 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Torlar va yogʻoch
Oʻzbek musiqasining asosiy cholgʻulari — chertib chalinadigan dutor, tanbur va rubob, kamon bilan chalinadigan gʻijjak, zarbli doira, puflab chalinadigan nay, karnay va surnay. Dutor (forscha «ikki tor») — muloyim, nafis ovozli uzun dastali cholgʻu, oʻzbek, tojik, uygʻur, turkman va qoraqalpoq xalqlari orasida keng tarqalgan. Rubobning qashqar, afgʻon va pomir turlari bor; afgʻon rubobi «buxoro rubobi» deb ham ataladi.
2024-yilda «Rubob yasash va chalish sanʼati» Afgʻoniston, Eron, Tojikiston va Oʻzbekistonning qoʻshma nominatsiyasi sifatida YUNESKO roʻyxatiga kiritildi. YUNESKO taʼrificha, rubob quritilgan tut yogʻochidan yasaladi, hunar duradgorlik, oʻymakorlik, inkrustatsiya va sadaf qadashni oʻz ichiga oladi va odatda oilada ustadan shogirdga oʻtadi.
Qobiz va ustaxonalar
Qoraqalpoqlarning ot qilidan torli, kamon bilan chalinadigan qadimiy qobizini yasash va chalish sanʼati 2025-yilda YUNESKOning shoshilinch muhofazaga muhtoj meros roʻyxatiga kiritildi; qobiz jirov (dostonchi)larning anʼanaviy cholgʻusi. Cholgʻu ustalari Toshkent, Buxoro, Fargʻona vodiysi va Nukusda ishlaydi; ustaxonalarda cholgʻu qanday tugʻilishini koʻrish va sovgʻa sifatida kichik doira yoki dutor xarid qilish mumkin. Cholgʻularni chet elga olib chiqishda sotuvchidan hujjat soʻrang.
Suratlar
Hunar · Buxoro
Gʻijduvon kulolchiligi
Buxoro yaqinidagi Gʻijduvonning jigarrang, sariq va yashil sirli sopollari — Buxoro–Samarqand maktabining eng tanilgan markazi.
Hunar · Fargʻona
Margʻilon atlasi va adrasi
Margʻilonning abr usulida boʻyalgan ipak matolari: sof ipak atlas va ipak-ip aralash adras; YUNESKO ularni saqlash tajribasini namunali deb tan olgan.
Hunar · Buxoro
Buxoro zardoʻzligi
Baxmal va ipakka tilla va kumush ip bilan tikiladigan kashta — Buxoro amirligi saroyining sanʼati, bugun ham shaharning eng qimmatli hunari.
Hunar · Xorazm
Xiva yogʻoch oʻymakorligi
Ichan-Qalʼaning oʻymakor eshik va ustunlari: Xiva ustalari yogʻochni boʻyamaydi, faqat tabiiy moy bilan ishlov beradi; Juma masjidida 200 dan ortiq ustun bor.
Hunar · Namangan
Chust pichogʻi
Namangan viloyatidagi Chustning qoʻlda zarb qilinadigan pichoqlari: uchi biroz qayrilgan tigʻ, ustaning «imzo» tamgʻasi va bezakli gʻilof.
Hunar · Namangan
Chust doʻppisi va doʻppidoʻzlik
Toʻq yashil asosga oq qalampirnusxa tikilgan toʻrt qirrali Chust doʻppisi — oʻzbek milliy kiyimining eng taniqli belgisi; har voha doʻppisini oʻzicha bezaydi.
Hunar · Samarqand
Samarqand qogʻozi
IX–X asrlarda islom olamining eng sara yozuv materiali boʻlgan, XX asr oxirida Konigilda qayta tiklangan tut poʻstlogʻidan qogʻoz.
Hunar · Buxoro
Soʻzana va Buxoro kashtachiligi
Igna bilan «chizilgan» katta kashta pardalar — soʻzana; Buxoro maktabi deyarli butun matoni qoplaydigan nozik naqshlari va och asosdagi qizil-yashil ranglari bilan tanilgan.
Hunar · Navoiy
Nurota soʻzanasi
Navoiy viloyatidagi Nurotaning kashtalari: och asosda chinnigul, sapsargul, gʻoʻza guli va olcha butalari jonli tasvirlanadi, markazda sakkiz qirrali yulduz.