Anʼana · Umummilliy
Mehmondorchilik va dasturxon
«Mehmon otangdan ulugʻ»: mehmonni toʻrga oʻtqazish, hech qachon boʻsh turmaydigan dasturxon va nondan boshlanib duo bilan tugaydigan ziyofat odobi.
Anʼana · Umummilliy
Beshik toʻyi
Toʻngʻich farzand tugʻilganda chaqaloqni ilk bor beshikka belash marosimi: beshik va sovgʻalarni onaning qarindoshlari karnay-surnay bilan olib keladi.
Beshik qayerdan keladi
Beshik toʻyi — oilada toʻngʻich farzand tugʻilishi sharafiga oʻtkaziladigan tantanali marosim; u Oʻzbekistonning har bir viloyatida oʻziga xos tarzda oʻtadi. Beshikni va chaqaloq uchun zarur barcha buyumlarni onaning qarindoshlari — bobosi, buvisi, togʻa va xolalari tayyorlaydi. Dasturxonga non, patir va turli shirinliklar, qiz boʻlsa qoʻgʻirchoq kabi oʻyinchoqlar qoʻshiladi; koʻp joylarda, xususan Toshkentda, oʻgʻil bola uchun oʻyinchoq toy ham yasatilgan. Chaqaloqning ota-onasi, bobosi va buvisiga sarpo qoʻyiladi.
Bezatilgan beshik va sovgʻalar aravaga (bugun — mashinaga) ortilib, karnay-surnay va childirma joʻrligida kuyov xonadoniga olib boriladi.
Marosim
Mehmonlarni kutib olishda niyatlari oq boʻlsin, bolaga baxt tilansin deb yuzlariga un surtilgan. Shu paytda boshqa xonada doya buvi boshchiligida irim-sirimlar ado etilib, chaqaloq ilk bor beshikka belanadi; keyin ayollar uni koʻrib, duo qiladi va sovgʻalar ulashadi. Marosim asosan ayollar davrasida oʻtadi. Agar sizni bunday marosimga taklif qilishsa, kichik sovgʻa — kiyimcha yoki oʻyinchoq olib boring.
Manbalar (1)
Anʼana · Umummilliy
Choy madaniyati va choyxona
Koʻk choyni «qaytarib» damlash, piyolani yarimtagina quyish va mahallaning yuragi — choyxona: oʻzbek kunining boshlanishi va yakuni.
Anʼana · Umummilliy
Oʻzbek toʻyi
Sovchilikdan kelin salomgacha: oʻzbek nikoh toʻyi bir kunlik bazm emas, balki ikki oilani birlashtiradigan marosimlar silsilasi.
Anʼana · Umummilliy
Mahalla
«Shahar ichidagi kichik shahar»: guzar, choyxona, masjid va oqsoqol atrofida yashaydigan qoʻni-qoʻshnichilik jamoasi — oʻzbek hayotining asosiy halqasi.
Anʼana · Umummilliy
Hashar
Qoʻni-qoʻshnilarning begʻaraz jamoaviy mehnati: kanal qazishdan uy qurishgacha, bugun esa bayramlar oldidan mahallani obodonlashtirish.
Anʼana · Umummilliy
Navroʻz urf-odatlari
Bahorgi kun-tun tengligi bayrami: hashar va yangi kiyimlar, tun boʻyi pishiriladigan sumalak, koʻk somsa, «Boychechak» qoʻshigʻi, kurash va koʻpkari.
Anʼana · Buxoro
Shashmaqom va maqom sanʼati
«Olti maqom» — Buxoroda shakllangan mumtoz cholgʻu va ashula turkumi; 2008-yildan Oʻzbekiston va Tojikistonning qoʻshma YUNESKO merosi.
Anʼana · Surxondaryo, Qashqadaryo +2
Baxshichilik
Xalq dostonlarini doʻmbira, qobiz yoki dutor joʻrligida yoddan kuylash sanʼati: «Alpomish» va «Goʻroʻgʻli» ijrochilari; 2021-yildan YUNESKO roʻyxatida.
Anʼana · Xorazm
Lazgi
Xorazmning olovli xalq kuyi va raqsi: tabiat tovushlari, sevgi va quvonchni ifodalaydi, 2019-yildan YUNESKO roʻyxatida.
Anʼana · Fargʻona, Andijon +3
Askiya — soʻz oʻyini sanʼati
Fargʻona vodiysi va Toshkentda shakllangan hozirjavoblik bellashuvi: ikki yoki undan ortiq askiyachi bir mavzu atrofida soʻz oʻyini bilan tortishadi.