Oʻzbek toʻyi

Marosimlar ketma-ketligi

Oʻzbek nikoh toʻyi bir qator marosimlardan iborat: sovchilik, unashtirish, qiz koʻrar, fotiha toʻyi, toʻy yuborish, qiz oshi (qizlar majlisi), nikoh oʻqitish, kelin tushdi, kelin salom, charlar va quda chaqiriq. Ularning aksariyati hozir ham saqlanib qolgan, lekin har bir viloyat, baʼzan har bir qishloq oʻz udumlariga ega. Fotiha toʻyidan keyin kuyov tomoni kelin xonadoniga muntazam shirinlik yuboradi — «shirin hayot» tilagi ramzi; qiz tomoni esa sep — gilam, kashta, koʻrpa, kiyim va taqinchoqlar tayyorlaydi.

Nikoh odatda kelinning ota-onasi uyida oʻqiladi: imom «xutbai nikoh» duosini oʻqib, er-xotinning huquq va burchlarini tushuntiradi. Bugun imom nikohdan oldin FHDYO qaydnomasini soʻraydi.

Toʻy kuni va ertasi

Toʻy kuni yoki arafasida toʻy oshi damlanadi va tong saharda yuzlab mehmon nahor oshiga yigʻiladi. Karnay-surnay va doira sadosi mahallaga toʻy borligini bildiradi — qishloqlarda bu ovozni eshitgan har kim xush koʻriladi. Kechqurun kelin ota-onasi bilan xayrlashib, «Yor-yor» qoʻshigʻi ostida kuyov uyiga kuzatiladi. Ertasi kuni ertalab kelin salom marosimi oʻtadi: parda yopilgan kelin qaynota va qaynonasidan boshlab barcha qarindoshlarga taʼzim qiladi, ular kelinga koʻrmana beradi. Bugun koʻp toʻylar toʻyxonalarda jonli musiqa bilan oʻtadi; kuz — toʻylar mavsumi.