Mahalla

Kichik shahar

«Mahalla» arabcha soʻz boʻlib, «oʻrin-joy» degan maʼnoni beradi; turli mintaqalarda u guzar, jamoa, elat kabi nomlar bilan ham atalgan. Tarixan mahallalar koʻpincha hunar atrofida shakllangan va shunga koʻra nomlangan — zargarlar, misgarlar, pichoqchilar yoki koʻnchilar mahallasi. Har bir mahallaning markazida guzar boʻlgan: masjid, choyxona, hovuz va doʻkonlar.

Mahallani jamoa tanlagan oqsoqol boshqargan; toʻy va maʼrakalar, ariq tozalash, koʻcha taʼmiri — hammasi birgalikdagi ish edi. Mustaqillikdan keyin mahalla qonun bilan fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi sifatida mustahkamlandi.

Mahallada yurganda

Mahalla hayotini his qilish uchun eski shaharlarning tor koʻchalari — ichkariga qaragan hovli uylar, guzardagi choyxonalar boʻylab yuring: Buxoro, Xiva, Samarqand va Qoʻqonning eski mahallalari bunga mos. Toʻy yoki maʼraka boʻlsa, butun mahalla yordamga chiqadi: kimdir qozon osadi, kimdir stol-stul tashiydi, ayollar non yopib, dasturxon tuzaydi. Koʻchada notanish kishilar bilan salomlashish oddiy hol, suhbat esa koʻpincha choyga taklif bilan tugaydi.